❤❤یـــانەی کوردژیـن/Kurd Zhin❤❤/ / كاریگەری گەشەپێدان لەسەر كۆمەڵگا

.

نازناو:  وشه‌ی تێپه‌ڕبوون:    |  

ئاگاداری

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌به‌ڕێزان : هه‌رکاتێک کێشه‌یه‌ک یان په‌یامێکی ناشیاوت به‌رچاو که‌وت له‌یانه‌دا ئه‌توانن په‌یوه‌ندی بکه‌ن به‌ :_

1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) .. ژمارەی مۆبایل ( 07736993749 )

2- به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ( ReKaN ) له‌ ئه‌وروپا به‌ ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره‌ ته‌له‌فوونی( 00447724242223) .

New Page 1

    بابه‌ته‌ گرنگه‌کانی به‌کارهێنانی یانه‌  

#1 2012-04-03 20:29:29

سورێن
سونبولی یانه
Kurdzhin: Grupy peshangy
ڕێكه‌وتی به‌ ئه‌ندامبوون‌: 2009-02-08
دواترین سه‌ردان: 2019-09-26
په‌یامه‌كان: 953
WindowsFirefox

كاریگەری گەشەپێدان لەسەر كۆمەڵگا

[color=#003366][size=16]


راپۆرتێك دەربارەی :


پێشەكی:
ئامانجی سەرەكی ئەم راپۆرتە ئەوە بو؛ بزانین بەم شێوە ڕاهێنانە، بە تەكنیكی moral training چەند گۆڕانكاری،  لەڕۆی تیۆریەوە،  لە هزرو بیروبۆچوونی ئەو دایك و باوكانە دەبێت، دەربارەی، بڕوابوون و ئەنجامدانی توندوتیژی لە پرۆسەی پەروەردەكردنی منداڵان دا.
هەڵبەتە، دەزانین: گۆڕانكاری تیۆری مەرج نیە ببێتە گۆڕانكاری لە كردەوە. بەڵام دەكرێت، بە قوناغێكی تر، ئەو توێژینەوەش بكرێت. بەڵام پاش ئەوەی دەبینڕێت لە ڕوی تیۆریەوە گۆڕانكاری بەرچاو لە بیرو هزری خەڵكەكە بەدەستەوە دێت.
بۆ خۆ ئامادەكردنی نووسینی راپۆرتێك لە روانگەوە بەپیویستمان ئەم راپۆرتە ئامادەبكەین بەسەر گۆڕان لە نێو كۆمەڵگادا.


گۆڕینی كۆمەڵگا
دوای هەردوو جەنگی جیهانی خوێناوی، بونیادی كۆمەڵایەتی وڵاتانێك و كۆمەڵگایەكی زۆر تووشی كاولكاری و داتەپین و دواكەوتن هاتبوو، ئەم رەوشەی بەسەر ئەو كۆمەڵگایانەدا هاتبوو، رەوشێكی تاسەر ئێسقان ناتەندروست و ناهیومانی بوو، رەوشێك بوو خزمەتگوزاری كۆمەڵایەتی و خۆشگوزەرانی ژیان لە ئاستێكی نزمدا بوو. ژیانی بەكۆمەڵیانە سەخت و پڕ لە كێشە و گرفت بوو، بۆیە پێویستی بە گۆڕینی سەرتاسەری هەبوو، بۆ ئەمەش زۆر لە كۆمەڵگاكان هانایان بردە بەر زانست، تاوەكو ئەو رەوشە نالەبارە بگۆڕێت و بەرەو رەوشێكی دیكە ئاراستەی بكات، كە شایانی ژیانێكی پێشكەوتوو و سەردەمیانە و هیومانیانە بێت.
وەكو دەزانرێت گۆڕینی كۆمەڵگا لە ئاستێك و قۆناغێكی دواكەوتوو، بۆ ئاستێك و قۆناغێكی پێشكەوتوو، پێویستی بەزانستگەلێك و كادیری زانستی و كەرەستەی زانستی جۆراوجۆرە، دواجاریش پێویستی بە هاوێشتنی هەنگاوگەلێكی زانستییانە دەبێت، چ لەسەر ئاستی تاك و چ لەسەر ئاستی دامەزراوە جیاجیاكانی كۆمەڵگا. تاوەكو ئامانجەكە بەشێوەیەكی تەندروست و دوور لە هەر لێكەوتێكی نێگەتیڤ بەرجەستە ببێت. یەكێك لەو زانستانەش كە دەتوانێت لەمبارەیەوە بەشدارییەكی كاریگەر و ئەكتیڤ لە پاڵ زانستەكانی دیكە بكات، ئەوا كۆمەڵناسییە. ئەمەش بەحوكمی تایپی ئەو زانستە و ئەو لقە زانستییانەی كە پەیوەندی پتەویان پێیەوە هەیە، كە بەهۆیانەوە دەتوانێت كار لەسەر كێشە و دیاردە كۆمەڵایەتییە جیاجیاكان بكات، هەر بۆیە زۆر لە وڵاتان و كۆمەڵگاكان هانایان بۆ ئەو زانستە بردووە. كۆمەڵناسیش لەلای خۆیدا بە رێگا و ستایل و كەرەستەی جۆراوجۆرەوە گرنگی بەو پرسە داوە، تاوەكو گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی لە كۆمەڵگاكان دەستەبەر بكات.
چەمكی گەشەپێدان: هەرچەندە ئەم بابەتە تەرخان نییە بۆ قسەكردن لەبارەی خودی چەمكی گەشەپێدان، بەڵكو تەرخانە بۆ قسەكردن لەبارەی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بەسەركردنەوەیەكی كورتی چەمكی گەشەپێدان بێسوود نابێت، بەتایبەتی ئەگەر ئەوە بزانین كە چەمكی گەشەپێدان سەرچاوەی سەرەكی هەموو ئەو لقە گەشەپێدانانەی دیكەیە كە لێدەبێتەوە، وەكو گەشەپێدانی (ئابووری و كۆمەڵایەتی و رۆشنبیری و ئەخلاقی...هتد).
لە راستیدا زاراوەی گەشەپێدان زاراوەیەكی تازەیە، بەدیاریكراوی لە دوای دووەم جەنگی جیهانییەوە بەكارهێنراوە، لەو كاتەی سەرۆكی وڵاتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە ساڵی 1949 خستیە بەر باس، بەمەبەستی تێكەڵاوكردن و ئاوێتەكردنی وڵاتە تازە گەشەسەندووەكان بە ئابووری جیهان، ئەمەش دوای ئەوەی ئەو وڵاتە تازە گەشەسەندووانە سەربەخۆیی سیاسی و ئیدارییان بەدەستهێنا. مەبەست لە زاراوەی گەشەپێدان ئەو جولەیە، یاخود كردەیەیە كە دەبێتە هۆی گەشە، بەمانایەكی دیكە زاراوەیەكە بەكاردەهێنرێت بۆ ئاماژەكردن بە روودانی گۆڕانكاری و گەشەسەندن.

گەشەپێدانی كۆمەڵگا و كاریگەری لەسەر گۆران
لە سەرەتادا گەشەپێدان وەكو زاراوەیەك لە بواری ئابووری بەكارهێنراوە، بۆ گوزارشتكردن لە پرۆسەی روودانی رستێك گۆڕانكاری ریشەیی لە شوێنكاتێكی دیاریكراودا، بەئامانجی بەدەستهێنانی توانا بۆ گەشەسەندنی خودی و بەردەوام، بەشێوەیەك مەبەستی باشكردنی ژیانی هەر تاكێك بێت، لەمیانەی بەكارهێنان و ئیستغلالكردنی سامانی ئابووری بەردەست و دابەشكردنی دەستكەوتەكانی ئەو بەكارهێنانە.  دوای ئەمەش ئەم زاراوەیە بەشێوەیەكی فراوان لە زۆربەی بوارەكان و بەشە مەعریفییەكان بەكارهێنراوە، وەكو گەشەپێدانی (كۆمەڵایەتی و سیاسی و ئەخلاقی...هتد). چونكە ناكرێت ئەو زاراوەیە لە سنوورێكی تەسكی بواری ئابووری قوتوو بەند بكرێت، لەبەرئەوەی گەشەپێدان پرۆسەی ئازادكردنی مرۆییە، هەم لەسەر ئاستی تاك، هەمیش كۆمەڵگا، مەبەست پرۆسەی ئازادكردنی تاكە لە دەست هەژاری و نەهامەتی و ئیستغلالكردن و كۆتوبەند. هەورەها ئازادكردنی كۆمەڵگایە لەپشت نەبەستن بەخۆی و پاشكۆیەتی و بێدەسەڵاتی لە ئیدارەكردنی وڵات. هەروەها پرۆسەی گۆڕینی كۆمەڵگایە لە قۆناغێكەوە بۆ قۆناغێكی دیكە و ئازادكردنییەتی لە دواكەوتوویی، هەر بۆیە ئەگەر پرۆسەیەكی ژیاری ئەو مەهامانەی هەبێت، ئەوا نابێت لە بوراێكدا قوتو بەند بكرێت، چونكە ئەو مەهامە فرە رەهەندە، بۆیە پێویستی بە فرەرەهەند بوونی ئەو بوارانەش هەیە كە ئەو چەمكە پێوەی پەیوەست بێت.
لە دەستپێكی راگەیاندنی مافی گەشەپێدان كە لە كانونی یەكەمی 1986 بڵاوكراوەتەوە، پێناسەی چەمكی گەشەپێدان بەمشێوەیە هاتووە: پرۆسەیەكی ئابووری و كۆمەڵایەتی و رۆشنبیری و سیاسی گشتییە، ئامانجی باشكردنی بەردەوامی خۆشگوزەرانی تەواوی دانیشتوان و سەرجەم تاكەكانە، كە لەسەر بنەمای بەشداربوونیانە بە شێوەیەكی ئەكتیڤ و بە ئازادی و ئامانجدەر لە گەشەپێدان و دابەشكردنێكی دادپەروەرییانەی ئەو دەستكەوتانەی كە لێیدەكەوێتەوە. بەم مانایە گەشەپێدان لە بنەمادا پەیوەستە بە پرنسپی بەشداریكردنی كۆمەڵیانە، بەشێوەیەكی چالاك و ئەرێنی. كە بەپلاندانان و بڕیاریدان دەست پێدەكات، ئینجا بە جێبەجێكردن و لەئەستۆگرتنی بەرپرسیارێتی دەڕوات، دواتریش بەسوود و خێروبەری پڕۆژەكان و پرۆگرامەكانی كۆتایی دێت، بەمەش گەشەپێدن بریتییە لە پلاندانان و بەكارخستنێكی نموونەیی كۆششەكانی گشت ئەندامانی كۆمەڵگا لە پێناو بەرژەوەندی گشتیدا. زاراوەی گەشەپێدانی نوێ بەكاردەهێنرێت بۆ ئاماژەكردن بە پرۆسەكانی گۆڕانی ئەرێنی لە كۆمەڵگا، كە پشت بەپلان و پرۆگرامی زانستی ئامادەكراو و دیرلسەكراو دەبەستێ بۆ گەیشتن بە ئامانجەكانی.

چەمكی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی:
لە راستیدا بیروبۆچوونی جیاواز هەیە لەبارەی پێناسەكردنی گەشەپێدان. پێناسەكردنی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی دەگۆڕێت بەپێی گۆڕانی باكگراوەندە زانستییەكان و ئاراستە هزری و ئایدیۆلۆژییەكانی ئەو پسپۆڕانەی كە لە سیاقی توێژینەوە و لێكۆڵینەوە زانستییەكانیان روونیدەكەنەوە. ئەستەمە پشت بە پێناسەیەك ببەسترێت بەبێ لەبەرچاوگرتنی پێناسەكانی دیكە. ئەمەش لەبەرئەوەی هەر پێناسەیەك لەم پێناسانە جەخت لەسەر لایەنێكی دیاریكراو لەلایەنەكانی گەشەپێدانی تاك و كۆمەڵ و كۆمەڵگا، رەفتار و پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكان، یاخود گەشەپێدانی بەها و پێوەر و ئەخلاق، یاخود گەشەپێدانی دامەزاروە بونیادییەكانی پێكهاتەی كۆمەڵایەتی، دەكەن. لەوانەیە باشترین تێڕوانینی بۆ چەمكی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی ئەو تێڕوانینە بێت كە وەكو پڕۆسەیەكی كۆمەڵایەتی- ئابووری دەركی پێدەكات. هەندێك لە هزرڤانان جەخت لەسەر گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی دەكەنەوە بەوەی بریتییە لە پرۆسەی گۆڕانی شارستانی لە سروشتی كۆمەڵگا تەقلیدییەكان. پێناسێكی گشتگیر بۆ گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی هەیە كە ئاماژە دەكات بەوەی پرۆسەی گۆڕانی شارستانییە و بوارێكی فراوان لەو پرۆژانە لەبەرچاو دەگرێت، كە ئامانجی خزمەتكردنی مرۆڤ و دابینكردنی پێداویستییەكانی پەیوەست بەكار و چالاكییەكانی و بەرزكردنەوەی ئاستی رۆشنبیری و تەندروستی و هزری و رۆحییەكەی. ئەم گەشەپێدانەش بەشێوەیەكی گشتی كار لەسەر توانا مرۆییەكان دەكات، لە پێناو بەرزكردنەوەی ئاستی بژێوی، هەروەها لەپێناو خزمەتی ئامانجەكانی گەشەپێدان. گەشەپێدان ئەو هەوڵ و كۆششە رێكخراوەیە كەوا دەدرێت بەپێی پلاندانانێكی نەخشە بۆكێشراو بۆ هەماهەنگی لە نێوان توانا مرۆیی و مادییەكانی بەردەست لە ناوەندێكی كۆمەڵایەتی دیاریكراودا، بەمەبەستی دەستەبەركردنی ئاستێكی بەرزی داهاتی نەتەوەی و داهاتی تاك و ئاستێكی بەرزی بژێوی و ژیانی كۆمەڵایەتی لەلایەنە جۆراوجۆرەكانی وەكو فێركردن و تەندروستی و خێزان و گەنجان، ئینجا گەیشتن بە دەستەبەركردنی ئاستێكی بەرزی لە خۆشگوزەرانی كۆمەڵایەتی.
پێناسەیەكی دیكە هەیە كە جەخت لەسەر گرنگی گۆرانێكی نەخشە بۆ كێشراوی شارستانی دەكات لە پرۆسەی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی، كەوا لایەنی جۆراوجۆری ژیانی مادیی و مرۆیی لە چوارچێوەی كۆمەڵگا بەسەر دەكاتەوە. ئەم لایەنانەش پەیوەستن بەو خوو و ترادسیۆن و جۆرە رەفتارانەی كەوا حوكم لەسەر مەوقیف و ئاراستەكانی تاكەكان دەكەن لە پێناو پەرەپێدان و بەرزكردنەوەی ئاستی كۆمەڵایەتی‌و رووبەڕووبوونەوەی پێداویستییە زۆرەكانی داهاتوو. كەواتە بەو مانایە گەشەپێدان جۆرێكە لە كاری كۆمەڵایەتی بۆ خزمەتی كۆمەڵگا. لە راپۆرتی دەستەیەكی نەتەوە یەكگرتووەكان هاتووە كە گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی بریتییە لەو كۆششانەی كە لەلایەنی هاوڵاتیان و حكومەتەوە دراون لە پێناو باشكردنی بارە كۆمەڵایەتی و ئابووری و روشنبیرییەكانیان لە كۆمەڵگا لۆكاڵییەكان و ئاسانكردنی تێكەڵاوبوونی ئەو كۆمەڵگایانە لە ژیانی نەتەوە و بەشداریكردن لە پێشكەوتنیدا بە گوێرەی توانا.
لەمەوە بۆمان دەردەكەوێت كە گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی جوولەیەكی دینامیكییە نادیارەكان تیایدا دەجولێنەوە، تاوەكو دواتر دەبێتە راستییەكی بەرهەست و حەشاهەڵنەگر. گەشەپێدان وشەیەكە مەبەست لێیەوە هەر تەنها پلاندانان نییە، یاخود پڕۆگرام و پڕۆژەكان بۆ بەرزكردنەوەی ئاستی كۆمەڵگاكان لەلایەنی ئابووری و كۆمەڵایەتی، بەڵكو مەبەستی لێیەوەش هەموو ئەو كردارە مرۆییانەیە كە لە هەموو كەرتەكان و بوارەكان و لە هەموو ئاستێكانیشدا.
بەمشێوەیە چەمكی گەشەپێدان پەرەی سەند بۆ زیاد لە میتۆدێك و پیشەیەك، بۆ چەمكێكی قووڵ و فەلسەفەیەكی روون كە زیادكردنی بەرهەم و یەكسانی دابەشكردنی دەگرێتە خۆ.



جیاوازی لە نێوان هەر دوو چەمكی گەشە- گشەپێدانی كۆمەڵایەتی:
وەكو تێبینی دەكرێت زۆرجار بەهەڵە ئەو دوو چەمكە تێكەڵ دەكرێت و لەبری یەكتر بەكاردەهێنرێت، ئەوەش هەڵەیەكی ئەكادیمییە و پیویست لە راست كردنەوەی دەكات. هەندێك لە كتێبە ئابووری و سۆسیۆلۆژییە هاوچەرخەكان ئاماژە بە جیاوازی لەنێوان هەر دوو چەمكی گەشە و گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی دەكەن. كە بەمشێوەیەی خوارەوەیە:
زاراوەی گەشە ئاماژە بە پرۆسەیەكی زیادبوونی بەردەوام دەكات كەتەنها لەلایەنێكی دیاریكراو لەلایەنەكانی ژیان روودەدات، بەڵام گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی گوزارشت لە بەدەستهێنانی زیادبوونێكی خێرای كەڵەكەبوو و بەردەوام لە ماوەی زەمەنێكی دیاریكراودا دەكات. لەمبارەیەوە نموونەیەك دەهێنینەوە تاوەكو جیاوازییەكە رۆشنتر بێت، زیادبوونێكی نەگۆڕی مامۆستایان لە رێژەی سەدی كۆی گشتی دانیشتوان ئاماژەیەكە لە ئاماژەكانی گەشەی كۆمەڵایەتی، بەڵام گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی وا دەكات پەروەردەكردن لە قۆناغی گەشەی كۆمەڵایەتییەوە خێرا و بەشێوەیەكی ئەرێنی بێت و لە میانەی ماوەیەكی زەمەنی درێژ بێت.
زۆربەی جار گەشە بەهۆی پەرەسەندنی هێواش و گۆڕانی پلەبەپلە روودەدات، بەڵام گەشەپێدان پێویستی بە پاڵپێوەنانێكی بەهێز هەیە بۆ ئەوەی كۆمەڵگا لە حالەتی دواكەوتووییەوە بگۆڕێت بۆ حالەتی پێشكەوتن و گەشەكردن. كەواتە دەتوانین بڵێین جیاوازی هەرە گەورە لە نێوان گەشە و گەشەپێدان ئەوەیە كە ئەوی دووەم بكەری هەیە، ئیرادە و مەبەستی هەیە، پلان و هێز و كەرەستەی هەیە. بەڵام ئەوی یەكەم زۆرجار خۆبەخۆ و پلەبەپلە روودەدات، هەندێك جار دەشێت سروشتیش بێت.   

بایەخی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی:
بایەخی گەشەپێدان لە ئامانجەكەیەتی، ئەویش كە دابینكردنی خزمەتگوزاری و مافە بۆ هەموو هاووڵاتییەك و پاڵپشتیكردنی پەیوەندییە مرۆییەكانە بۆ بڵاوكردنەوەی تێگەیشتن و هاوكاری لە نێوان هەمووان، زیادكردنی هەوڵ و ئەزموون و شارەزایی بۆ گشتگیركردنی خۆشگوزەرانی بۆ میللەتان. بەمشێوەیە گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی هێزێكی پاڵنەرە هەموو ئاستەنگەكانی لادەبات و نەرێنییەكانی دووردەخاتەوە، هەروەها ناهێلێت شێوازەكانی توندوتیژی و رووخان بەكاربهێنرێت، توانا مرۆییەكانی ئاراستە دەكات لە پێناو دەستەبەركردنی ئامانجەكانی كۆمەڵگا تازە گەشەسەندووەكان، بەمەش ئاسەوارە سلبیەكانی بۆ هێزێكی ئیجابی ئەكتیڤ و توانای ماددی و مەعنەوی لێهاتوو دەگۆڕێت، كە بۆ مەبەستی دەستەبەركردنی ئامانجە گەورەكانی كۆمەڵگا ئاراستە دەكرێت.

رەگەزەكانی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی:
رەگەزەكانی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی بریتین لە مانەی خوارەوە.
1/ گۆڕانی بونیادی: مەبەست لێیەوە ئەو گۆڕانەیە كە پێویست بە دەركەوتنی رۆڵ و رێكخستنی كۆمەڵایەتی نوێ دەكات، كە ئەمەش بەشێوەیەكی جۆری جیاوازە لەو رۆڵ و رێكخستنە كۆمەڵایەتییانەی كە لە كۆمەڵگادا هەن. ئەم جۆرە گۆڕانە پێویستی بە گۆڕانێكی گەورە هەیە لە دیاردەكان و سیستەم و پەیوەندییە باوەكانی كۆمەڵگا.
2/ پاڵنانێكی بەهێز: دەكرێت پالنانی بەهێز لە بواری كۆمەڵایەتی رووبدات بەروودانی چەند گۆڕانكارییەك كە جیاوازی لە نێوان سامان و داهاتی هاووڵاتیان كەم بكاتەوە، هەرەوها بە دابەشكردنێكی دادپەروەرییانەی خزمەتگوزاری لەنێوان تاكەكان، هەوەرها بە توزیمیكردن و بێبەرامبەركردنی (بێ پارە) خوێند و فێركردن بەگوێرەی توانا. هەروەها بە مسۆگەركردنی چارەسەركردن و فراوانكردنی پرۆژەكانی نیشتەجێكردن و هەموو ئەو پرۆژە و بەرنامانەی كە پەیوەستن بە خزمەتگوزاری.
3/ ستراتیژی گونجاو: مەبەست لێیەوە ئەو چوارچێوە گشتی و ئەو هێڵە پانەیە كەوا سیاسەتی ژیاندنەوە و دروستكردن لە گواستنەوەی حالەتی دواكەوتوویی بۆ حالەتی گەشەی خودی نەخشەی بۆ دەكێشێت، دیارە ستراتیژیش جیاوازە لە تاكتیك كە ئەویش مانای بەكارهێنانێكی دروستی ئامرازەكانی بەردەستە بۆ دەستەبەركردنی ئامانج.   





كێ گشەپێدان بەرجەستە دەكات؟
لەراستیدا زۆربەی هەرە زۆری دەوڵەتەكان و كۆمەڵگاكان هانا بۆ پلاندانان دەبەن لە پێناو ئاراستەكردنی رێڕەوی گەشەی ئابووری و كۆمەڵایەتی. لەپێناو ئەمەشدا ستراتیژێك لە ستراتیژەكانی پلاندانان دەگرنەبەر. دیارە ستراتیژی پلاندانایش لە خۆیدا پشت بە دوو بنەمای سەرەكی دەبستێت كە ئەوانیش، یەك: سروشتی سیستەمی كۆمەڵایەتی ئابووری باو. دوو: ئاستی گەشەی ژێرخانی مادیی و میكانیزمی بازاڕ.
گەشەپێدان لە هەندێك شوێندا بەكاردەهێنرێت بەوپێیەی ئەركێكە دەوڵەت، یاخود حكومەت جێبەجێی دەكات، بەشێوەیەك پرسەكە پێویستی بەبوونی بەش، یاخود نووسینگە، یاخود ئیدارەیەكی تایبەتمەند هەیە.
لە راستیدا گەشەپێدان لە كۆمەڵگای لۆكاڵی پێویستە لەسەر پەیوەندی هەڵسوكەوتی ئاڵوگۆڕكراو لە نێوان حكومەت و دامەزراوە تایبەتمەندەكان لەلایەك و لە نێوان خەڵكیش لەلایەكی دیكە بونیادنرا بێت. هەر چەندە شێوەی ئەو هاریكارییە ئاڵوگۆڕكراوە جیاواز بێت، هەر بۆیە گەشەپێدان دەستەبەر نابێ لە رێگەی دروستكردنی بەش، یاخود نووسینەگەیەك كە بەرپرسیارێتیە تایبەتییەكان بگرێتە ئەستۆ، لەبەرئەوە رازیبوونی كۆمەڵگا لەسەر ئەم گەشەپێدانە بەوپێیەی شێوازێكە بۆ كاركردن و بەدەستهێنان، رێساو سنوری دیاریكراو لەسەر دەسەڵاتی خزمەتگوزاری گشتی دەسەپێنێت، لە پێناو ئەمەشدا گەشەپێدان راستەوخۆ لە رێگای میللەتەوە دەستەبەر دەبێت، بەڵام پێویستیشی بە بوونی دەسەڵاتی بەرپرسیارێتی هەیە، بۆ مسۆگەركردنی سەركەوتنی. هەروەك گەشەپێدان بەكاردەهێنرێت بۆ ئاماژەكردن بەم شێوازە بەكارهاتووانەی كە لە هەندێك وێنەی چالاكی رێكخستنی كۆمەڵایەتی، بۆنموونە دەوترێت گەشەپێدانی كۆمەڵگا لە پێناو خۆشگوزەرانی، یاخود تەندروستی گشتی. ئەم زاراوانەش بەشێوەیەكی تایبەت پەیوەستە بە ژیانی كۆمەڵایەتی، هەر بۆیە بەكارهێنانی لەم بوارەدا پێویستە بە رێكخستنی كۆمەڵایەتی ببەسترێتەوە لە جیاتی گەشەپێدان.
جەختكردن لەسەر گەشەپێدانی كۆمەڵگا جەختكردنە لەسەر پەروەردەكردن و دروستكردنی هاووڵاتی زیاتر لەوەی جەختكردن بێت لەسەر خوودی فاكتەری گۆڕان، چونكە پەروەردەكردن پێویستە بۆ گەیشتن بە گۆڕانی راستەقینەی تاك، بەمەش گرنگییەكە پەیوەستە لەلایەنی چۆنییەتی گۆڕینی بۆ ئەندامێكی بەشداری چالاك كە لە كۆمەڵگایەكی دیموكراسیدا دەژیێت زیاتر لەوەی پەیوەست بێت بە دروستكردنی قوتابخانە و كارگە و رێكخستنی نوێ.
بە كورتی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی هەم پەیوەستە بەتاكی كۆمەڵگا و هەمیش دامەزراوە جیاجیاكانی نێو بونیادی كۆمەڵایەتی، كە پێویستە هەماهەنگانە كار لەپێناویدا بكەن.

قۆناغەكانی گەشەپێدان:
گشەپێدان پرۆسەیەكە هەم پەیوەستە بەتاك و هەمیش دامەزراوە جیاجیاكانی نێو بونیادی كۆمەڵایەتی. لەسەر ئاستی تاك لەوێوە دەست پێدەكات كە هەستكردن بەبەرپرسیارێتی و ئینتیما بۆ كۆمەڵگا هەبێت. كەواتە هەستكردنی میللەت بە بەرپرسیارێتی چارەسەركردنی كێشەكانی كۆمەڵگا، یەكەمین دەروازەیەكە بۆ گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی. بەڵام لەسەر ئاستی دامەزراوە تایبەتمەندەكاندا، ئەوا پرسەكە بەشێوەیەكی دیكە. بەپێی بۆچونی هەر یەكە لە زانایان (ئیدوارد لیندمان - كارل تایلور) گەشەپێدان بەم قۆناغانەدا تێپەڕ دەبێت:
1- دیاریكردن و تاوتوێكردنی پێداویستییە هاوبەشەكان، بەشێوەیەكی ئیجابی رێكخراو لە رێگەی ئەندامانی كۆمەڵگای لۆكاڵی.
2- پلاندانانی رێكخراو كە ئەو توانا و بەشدارییە خودییانە دیاری دەكات و دەدۆزێتەوە كە تاك لە كۆمەڵگای لۆكاڵی پێیهەڵدەستێت.
3- بەكارهێنانی تەواوی هێزەكانی كۆمەڵگای لۆكاڵی و توانا فیزیكی و ئابووری و كۆمەڵایەتییەكانی.
4- دروستكردنی هەلی نوێ بۆ دانانی پرۆژەكانی گەشەپێدان لەناو كۆمەڵگای لۆكاڵی.
ئەو بنەمایانەی كە سەركەوتنی گەشەپێدان پشتی پێدەبەستێت:
1- كۆمەڵگای لۆكاڵی ئەو یەكەیەیە كەوا دەكرێت تاكەكان لەمیانەیەوە بەشدارییەكی بەپیتتر و كاریگەرتر بكەن لە پێناو گۆڕینی كۆمەڵگا وا بكەن لە كۆمەڵگا ئەو گۆڕانكارییە مومكین بێت.
2- پێشكەوتنی كۆمەڵایەتی دەستەبەر نابێت تەنها لە ژێر رۆشنایی گۆڕانی كۆمەڵایەتی گشتی نەبێت، ئەوەش كە خۆی لە گۆڕانی هەموو بوارەكاندا دەبینێتەوە.
3- پێویستە پڕۆژەی گەشەپێدانی كۆمەڵگا سیفەتێكی گرنگ بگرێتە خۆ، ئەویش مەودای سوودوەرگرتنیەتی لە پلاندانان و جێبەجێكردنی لە رێگەی پرۆسەی گفتوگۆی كۆمەڵی و سوود لە بۆچوونی هەموویان وەربگیرێت.
4- پێویستە داوا لە ئەندامانی كۆمەڵگا بكرێت بەشداری پڕۆژە جۆراوجۆرەكانی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی بكەن.
5- پێویستە پارێزگاری لە ئامرازی پەیوەندیكردن لە نێوان هاووڵاتیان و سەركردەكان بكرێت.
6- پێویستە سەركردەكان بە نەرمی نواندن بناسرێنەوە.
7- پێویستە كاری بەردەوام بكرێت لە بواری پەروەردە و فێركردن، تاوەكو ئەو پرۆسانە كاریگەرییەكی ئەكتیڤیان هەبێت لە گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی.
8- پێویستە بونیادی رێكخستنی گەشەپێدانی توانای جێبەجێكردنی ئەركەكانی هەبێت.

دواترین جار ده‌ستكاری كراوه‌ له‌لایه‌ن سورێن (2012-04-03 20:33:31)

Kurdzhin
http://www.kurdupload.com/images/1Qhi3D1340444249/i4.jpg

له‌سه‌ر هێڵ نی‌یه‌

 

#2 2012-04-03 20:32:15

سورێن
سونبولی یانه
Kurdzhin: Grupy peshangy
ڕێكه‌وتی به‌ ئه‌ندامبوون‌: 2009-02-08
دواترین سه‌ردان: 2019-09-26
په‌یامه‌كان: 953
WindowsFirefox

Re: كاریگەری گەشەپێدان لەسەر كۆمەڵگا

ئاستەنگەكانی گەشەپێدانی لە كۆمەڵگای لۆكاڵی:
لە كاتی بەردەوامبوونی پرۆسەی گەشەپێدانی كۆمەڵگا مەحاڵە هەر دەبێت هەندێك ئاستەنگ دەربكەوێت. كەوا خۆی لە كۆمەڵێك هۆكار و هێزی شاردراوەی نێو سروشتی كۆمەڵگای لۆكاڵی دەدۆزێتەوە. چونكە نەسەقی بەهایی و رەگەز و رەهەندەكانی، هەروەها بونیادی سیستەمی و رێكخستنی كۆمەڵگای لۆكاڵی لەوانەیە هەموویان بەشداری بكەن لە ئاستەنگ دروستكردن و دواخستنی پرۆسەی گۆرانكاری.
یەكێك لەو كێشانەی كە ئاستەنگی بۆ بەشێكی زۆری وڵاتانی تازە گەشەندوو دروست كردووە، تێڕوانینیانە بۆ پرسی گەشەپێدان، ئەوان بەپلەی یەكەم لەلایەنی ئابوورییەوە سەیری گەشەپێدان دەكەن، هەربۆیە زیاتر بایەخ بەم بوارە دەدەن، بەڵام لەپاڵ ئەمەدا گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی و رۆشنبیری و ئەخلاقی...هتد بایەخێكی ئەوتۆی پێنەدراوە، ئەوەتا دیارە كە مێژووی گەشەپێدانی ئابووری درێژتر و پراكتیزەكردنیشی جۆراوجۆرترە و باڵادەستترە بەسەر گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی و رۆشنبیری. بەمانایەكی دیكە لەو جۆرە كۆمەڵگایانەدا وەكو گشتێكی لێكجیانەكراوە سەیری پرۆسەی گەشەپێدان ئابووری و كۆمەڵایەتی و رۆشنبیری ناكن، ئەمەش كێشەیەكی جەوهەرییە و لەخۆیدا ئاستەنگێكی گەورە لە پێش گەشەپێدان دروست دەكات، چونكە لە گەشەپێداندا ناشێت لایەنە گرنگەكانی ئەو پرسە كە بریتین لە لایەنی (ئابووری و كۆمەڵایەتی و رۆشنبیری) لێكجیابكرێتەوە و یەكێك بەسەر ئەوانیدیكە بایەخدارتر سەیر بكرێت، بەڵكو پێویستە هەموویان بەیەكەوە بەڵام بەگوێری تایپی خۆیان و پێویستییەكانیان كاریان لەسەر بكرێت.

جگە لەمە یەكێك لەئاستەنگەكانی دیكە بریتییە لە پرسی كۆمەندیكاسیۆن. تاوەكو رەوشی پەیوەندیكردن لە كۆمەڵگا خێرا بێت و ئاستەنگ كەم بێت، ئەوا ئەوەندە پرۆسەی گەشەپێدانەكە خێراتر و بێكێشەتر دەبێت، ئەوەندە ئاستەنگی لەپێش كەم دەبێت، بەمەش پرۆسەی گەشەپێدانەكە بەرهەمدارتر و خێراتر دەبێت. بەپێچەوانەشەوە راستە. لەبەرئەوەی زۆربەی وڵاتە تازە گەشەسەندووەكان سیستەمی پەیوەندیكردن و پرسی كۆمەندیكاسیۆنی تیایاندا لە ئاستێكی زۆر باش نییە، بۆیە هەمیشە ئەمە كێشەیەكی گەورە لەپێش گەشەپێداندا دروست دەكات.
رێكخستنە كۆمەڵایەتییەكانیش بەرۆڵی خۆیاندا ئاستەنگ دروست دەكەن. وەكو دەزانرێت بونیادی كۆمەڵگا زۆر جۆرە پەیوەندی دەگرێتەخۆ، كە لە كۆمەڵەی هاورێكان دەست پێدەكات و درێژ دەبێتەوە بۆ رێكخستنە گەورەكان، هەر تاكێك ئەندامە لە ژمارەیەك بونیادە لقییە جۆراوجۆرەكان، لە هەمانكاتیشدا ئینتیما بۆ ئەو گرووپانە دەكات كە بەشێوەیەكی جیاواز و بەپلەیەكی جیاواز مومارەسەی جۆرێك لە كارتێكردنی لەسەر دەكرێت كە دیاریكردنی شێوەكەی و ئاستی هێزەكەی و مەودای كاریگەری گرووپەكانی دیكە ئەستەمە، بەڵام دەكرێت سەركەوتن، یاخود فەشەلهێنانی هەر پرۆگرامێكی گەشەپێدان لە كۆمەڵگا دیاری بكرێت. بەمشێوەیە رێكخستنی كۆمەلایەتیش دەكرێت ئاستەنگ دروست بكات لەپێش گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی.
ئاستەنگێكی دیكە بۆ گەشەپێدان بریتییە لە ئاستەنگی ئەخلاقی و رەفتاركردنی نابەرپرسیارێتیانە و ناكۆمەڵایەتییانەی تاكە بەشداربووەكانی نێو ئیدارەكردنی پرسەكە، وەكو گرتنەبەری رەفتاری دزی و گەندەڵی و بەهەدەردانی سامان و توانای گشتی كۆمەڵگا، كە ئەمەش زۆر بە روونی دیارە لەو جۆرە كۆمەڵگایانە. جیا لەمانە گەشەپێدان پەیوەندییەكی پتەوی بە پرسی توانا عەقڵی و شارەزایی و لێهاتووی ئەندامان هەیە لە گشت بوارەكاندا، تاوەكو پلانێكی گونجاوی بۆ دابنرێت و بەشێوەیەكی نموونەییش پراكتیزە بكرێت، ئەمەش لە كۆمەڵگا تازەگەشەسەندووەكاندا زۆر ئەستەمە لەبەر ئەو رەوشە كۆمەڵایەتی و سیاسی و ئابووری و رۆشنبیری و ئەخلاقییەی كە تیایدا دەژین.




زەمینەسازی بۆ ئازادی :
      كاتێك كۆمەڵگەی كوردیی بەڕووی بووژانەوە خۆی واڵاكرد، توانی بەهۆی ئەو نەخشەرێژییەی لە بوارەكاندا هەوڵی بۆ دەرا، رێژەیەكی بۆ ئارامی و ئازادی تەرخان بكرێ‌.. هەر بۆیە بەهۆی ئەم ئازادییەی توانیویەتی خۆی جیابكاتەوە لەسەرجەم ناوچەكانی تری جوگرافیای عێراقی فیدراڵ، هەر ئەمەشە وایكردووە كە كەش و هەواێكی ئازادو ئارام بەرووی تاكەكان بكرێتەوە.
   دیارە ئەم زەمینە سازییەی ئازادیی دەبێتە بونیادێك بۆ گۆڕانكاری لە بوارەكانی كۆمەڵگە، هەر ئەو گۆڕانانەش وادەكات كۆمەڵگە بەڕووی كرانەوە خۆی ئاراستە بكات و ، چەمك و مەفاهیمی وەك یەكسانی و ئازادیی و بەرەو كۆمەڵگەی مەدەنی و، مافەكانی مرۆڤـــ و دیموكراسی بێنە ئارا.
دیارە بوونیادنانی ئەم چەمك گەلانەی كە وادەكات شوناس بەرهەم بێت، بەپلەی یەكەم پەیوەستە بەو ئارامی و ئازادییەی كە تاكەكان ئاراستە دەكات، بۆ ئەوەی لەدیوێكی تر ئازادانە تر خوێندنەوە بۆ رەوشی كوردستان بكات و، بەرەخنە بونیادنەرەكانی كۆمەڵگەی كوردی بە فۆڕمێكی جوانتر وپڕ ماناترو پڕ ستراتیژ بونیاد بنێت، هەروەك ئەو ئازادییەی ئێستا لە دامودەزگاكانی حكومەت بوونیان هەیە، كە وای كردووە تاكەكانی كۆمەڵگە خەریكی كاری خۆیان بن، تا وای لێهات حكومەت گەیشتە ئەو باوەرەی كە ئیدی بەڕووی دامودەزگایە بوون خۆی ئاراستەبكات، كە ئەمەش لەخزمەتی تاكەكانی كۆمەڵگە دایە، چونكە پرۆسەی بە دامودەزگاییكردنی دەوڵەت لەتوانایدا هەیە رەهەندەكانی كۆمەڵگە رێك بخات و بەرەوپێشەوەی ببات. چونكە لەرێگای بەدامودەزگاییكردنەوە وڵاتانی پێشكەتوو توانییان لە كۆمەڵگەی سەرەتاییەوە بەرەو كۆمەڵگەی شارستانی و مۆدێرن هەنگاو بنێن و، بووژانەوە لەسەرجەم بوارەكانی كۆمەڵگە بكەن و نەخشەڕێژییەك بۆ دەوڵەت دابنێن.



زەمینە خۆشكردن بۆ داهێنان:
تاكەكانی كۆمەڵگە لە ئەنجامی ئەم ئازادییەدا توانیویانە لەسەرجەم رایەڵەكانی ژیاندا خۆیان ئاراستە بكەن، چونكە داهێنان ئەو كاتە نەشونما دەكات كە ئازادیی لە ئارادابێت، واتە داهێنان لەنێو منداڵدانی ئازادیدا دەخوڵقێت، هەمیشە لەو چركە ساتەدا دەخوڵقێ‌ و نەشونما دەكات كە فیكر و ئاوەز تیایدا جەگرافیایەكیان لە ئازادیدا لەژێر دەستدایە، جا لێرەدا تاكی بوێر و دیدگا كراوەی گەرەكە، بۆئەوەی لە ئانیەتێكدا مۆمی داهێنان لەسێنتەری ئەو تۆبۆگرافیا ئازاد وپڕ مانایەدا دابگیرسێ‌.. بۆ ئەوەی رۆشنایی مەعریفە كونجە تاریكەكانی ژیان و سەرجەم بوعدە فەرهەنگییەكان رۆشن بكاتەوە.
    ئەگەر چی كۆمەڵگای كوردیی لە رابردوودا، ئەو تۆبۆگرافیا ئازادەشی لەژێردەستدا نەبووە، كە هەمیشە رژێمە یەك بەدوایەكەكان نەیانهێشتووە كۆمەڵگەیی كوردیی لەنێو تانوپۆیەكی ئازاددا كەرەستە مەعریفییەكانی خۆی بتەقێنێتەوە، بەڵكو ئەو كەرەستانە مۆنۆپۆلكراون و بەردەوام خەریكی ئەنفالكردن و ئیفلیجكردنی مانا ئازاد و كراوەكان بوونە، لەگەڵ ئەو بارە دژوارەی كە كۆمەڵگەی كوردیی تیایدا هەنگاوەی ناوە، تاكی كورد هەوڵی داوە لەسەرجەم رایەڵی مەعریفییەكاندا داهێنان ئەنجام بدات وەك (رامیاری، كۆمەڵایەتی، ئابووری، ئەدەبی، فەرهەنگی...) دیارە دواجار دەگەینە ئەو ئاكامەی كە ئازادیی لەتوانای هەیە بازنەكانی داهێنان فراوانتر بكات و زەمینە ساز بكات، بۆ ئەوەی بتوانرێ‌ تاكی پڕۆفیشناڵ بەرهەم بهێنرێ‌.







پلانی كۆمەڵایەتی
كار‌و تێكۆشینێكی زانستییانەیە كە (تاكە كەس، ڕێكخراو، بەڕێوەبەرایەتی) بە ئامێرە دیاریكراوەكان لەسەر ئەگەر‌و سەرچاوە‌و گۆڕاوەكان (متغیرات) كاردەكات، بەمەبەستی گەیشتن بە ئامانجە دیاریكراوەكان. (بۆ پەرەپێدانی كۆمەڵایەتی، باشكردنی بوارەكانی مادیی، مەعنەوەی لە هەموو بوارەكاندا).

چەمكی پەرەپێدان:
بریتییە لە بەرهەمی گۆڕانكاری لە ناخ‌و بیروهزری تاك ڕێكخراو كۆمەڵگا، كە دەبێتەهۆی گۆڕان لە ڕەفتاردا، لە ئەنجامدا دەبێتە خۆشگوزەرانی مادی‌و مەعنەوی. واتە هەموو ڕەفتارێك باش یان خراپ هزرێكی باش یان خراپی لەپشتەوە هەیە، بۆیە پێویسمان بە گۆڕانە لە ڕەگەوە. گۆڕان بریتی نییە لە گۆڕان بە پلەی 180، بەڵكو بریتییە لە گۆڕان بەرەو باشتر با كەمیش بێت. بریتیە لە گۆڕان بەرەو یەك، چونكە ڕەگەزە كۆمەڵایەتییەكان لە نێوان سفر‌و یەكدان، گەورەترن لەسفر‌و بچوكترن لە یەك، لەو نێوەندەشدا ژمایەكی زۆر هەیە، هەتا بەرەو یەك بڕوین‌و نزیكبینەوە لێی باشترە. بنەمای چەمكی پەرەپێدانیش ئەوەیە كە هەموو شتێك بە فێركاری دەستەبەردەكرێت لە هەموو پلانەكاندا.
.گۆراِن لە ناخ واتە:
_ گۆراِن لە جیهانبینی: ڕوانین بۆ كەس جیهان كەرەسەكان بە باشی.
_ گۆڕان لە ئایدۆلۆژیا:
_ گۆڕان لە شێوازی ڕوانین بۆ مرۆڤ: واتە بڕوانین بۆ مرۆڤ بەشێوەیەكی یەكسان، دادپەروەرانە دوور لە ئایدۆلۆژیا‌و ڕوانین بە ڕەش یان سپی.
_ گۆڕان لە تەكنەلۆژیا: واتە بەرهەمهێنانی كاڵای خزمەتگوزاری بەسوود باش بەرهەمهێنان.
پەرەپێدانی مرۆیی (HDI)
_ گۆڕان لە هیوادا واتە هیوابون بە ژیان، بەداهاتوو.
_ لە رووی كۆمەڵایەتییەوە كاركردن بۆ كەمكردنەوەی ئاستی كۆچ خوێندەوەرای.
_ لە ڕووی ئابورییەوە كاركردن بۆ بەرزكردنەوەی ئاستی بژێوی نەهێشتنی بێكاری
_ لەرووی تەندروستییەوە: هەوڵدان بۆ نەهێشتنی نەخۆشی
_ لە ڕووی فەرهەنگی‌و زانستییەوە: هەوڵدان بۆ بڵاوكردنەوەی زانست‌و فێربوون‌و قەڵاچۆكۆدنی نەزازانی‌و نەخوێندەواری.
_ لە ڕووی سیاسیەوە:
بۆچی دەبێت پلاندانان لەڕێكخراودا هەبێت؟ تایبەتمەندییەكانی پلاندانان:
1_مرۆڤی هۆشیار پەنای بۆ دەبات.
2_ پلاندانان مەبەستی خۆلادانە لە كێشەكان، پلاندانان دەبێتەهۆی پێشبینیكردن بۆ ڕەفتارەكانی بەرامبەرو پێشبینی ئایندە بكەین.بەبۆنەی گۆڕان‌و ئاڵوگۆڕی جیهان‌و هەبوونی كێبڕكێ‌ (المنافسە)و بۆئەوەی بتوانین
3_ پلاندانان باشترین‌و گونجاوترین شێوەو نەخشەیە بۆگەیشتن بە ئامانجەكان، مەبەستی بەدیهێنانی ئامانج‌و بەرژەوەندییەكانە.
4_ پلاندانان دەبێتەهۆی كەڵكوەرگرتن لەتوانا جیاوازەكان، تواناو وزەكانی بەردەست.
5_ رێگایەكی كورتە بۆ ناسین‌و پڕكردنەوەی بۆشاییەكان.
6_ پلاندانان دەبێتەهۆی كەڵكوەرگرتن لەهەڵەكان‌و كاتەكان (كات گرنگترین سەرمایەی مرۆڤـە).
7_ پلاندانان دەبێتەهۆی خۆشگوزەرانی ئەندامان‌و خەڵك بەگشتی.
8_ پلاندانان دەبێتەهۆی بەرزكردنەوەی ئاستی بەرهەمداری (انتاجیەی) هێزی كارو ئەندامانی ڕێكخراو.
.





مەرجەكانی پلانی سەركەو‌و:
1_ كورتبێت، رونبێت. لە ئامانج‌و داڕشتندا.
2_ نەرمبێت توانای گونجانی هەبێت لەگەڵ پێشهات‌و قۆناغەكاندا‌و ئاستی جۆراوجۆری كاركردنی تێدابێت‌و هاوسەنگ بێت.
3_ گرنگیبدات بە ئەولەویەت‌و ڕەچاوی ئەم بنەمایە بكات لە هەموو بوارەكاندا.
4_ نزیكبێت لە دەسەڵاتەوە.
5_ واقعی بێت‌و كاربكات بۆ باشتركردن، ئامانجی واقعی‌و هەڵقوڵاوی پپێویستییەكانی كۆمەڵگا.
6_ پاراستنی كۆمەڵگا لە مەترسییەكان.
7_ ڕەچاوی قۆناغەكانی پلاندانان بكات.
8_ ئامادەكاری كردن بۆ هەموو ئەگەر‌و سەرچاوە‌و ئامرزازەكان.
9_ جیاوازییەكان بەتەواوی بناسێت ئەگەرنا دەبێتە بەرهەڵستی‌و كۆسپ بۆ پلانەكە دروسدەبێت، جیاوازییەكان بریتن لە هێز‌و توانای كە دەتوانرێت كەڵكیان لێوەربگیرێت.جیاوازیەكان دەشێت بریتیبن لە توانا فەرهەنگی، ڕۆشنبیری،....كە دەكرێت لە نێوان كەسەكاندا هەبێت یان لە نێوان ڕێكخراوەكاندا یانە نەتەوەكان.
10_ هەروەها پێویستە هاوبەشەكانیش باش بناسرێت بۆ كاركردن لەسەریان. كە ئەو دوزینەوەی هاوبەشانەش بریتیە لە زانست، چونكە دوزینەوەی یاسا هاوبەشەكان چارەسەری هاوبەش‌و زانستی دروستدەكات، كە ئەوەش دەبێتەهۆی گۆڕانكاری بەرە‌و باشتر‌و.
دۆزینەوەی یاسای هاوبەش ← گۆڕانكاری لە ژیان ← گۆڕنكاری لە تەكنەلۆژیا ← گۆڕانكاری لە بەۆرهەمهێناندا ← گۆڕان لە دەستكەت ← گۆڕان لە شارستانی ← ئەگەر شارستانی نەگۆڕێت ئەوا بەرەو فەتان دەڕوات .
11_ پشتببەستێت بە یاسای پلاندانان واتە توانا پێشنینی هەبێت یاسای (ئ%
دیارە جگە لەم ئاستەنگانە چەندین ئاستەنگی دیكە هەیە كە لێرەدا جێیدەهێلین. 

..........
سەرچاوەكان:

1- احسان محمد الحسن- موسوعە علم الاجتماع- دار العربیە للموسوعات- 1999.
2- د.سمیر عبدالفتاح- مبادی علم الاجتماع- دار اسامە و دار الشروق الپقافی- 2006.
3- د.علی عبدالرزاق جلبی- دراستا فی المجتمع و الپقافە و الشخصیە- دار النهچە العربیە-1984.
4- د.نصر عارف- مفهوم التنمیە – انترنیت.
5- د.علی حیدر- التنمیە الشاملە و التگویر الاستشراقی للمفهوم- انترنیت.
6- یاسر عساف- المعلوماتیە و التنمیە الاجتماعیە- انترنیت.
7- كۆڕی بەڕێز / د.محەمەد سدیق محەمەد / سەرۆكی زانكۆ/  (زانكۆ لەبەردەم بووژانەوەی كۆمەڵگەدا)                                                                                                                                           


ئا.سورين   تايبةت بةكوردزين

له‌سه‌ر هێڵ نی‌یه‌

 


خوارووی مه‌كۆ

Your IP Address : 18.207.134.98
Powered by PunBB 1.2.15
© Copyright 2007 – 2011
Translated By : Webchin.Org
Design And Style By : Kurdzhin.net