شاعیر ( محه‌مه‌د پاکـژ ) تایبه‌ت به‌ کوردژین ... دیمانه‌
سێ شەممە, 28 ئەیلول 2010 16:02

شیعر ئه‌و گوڵه‌ سووره‌یه‌ له‌سه‌ر گوڵکۆی شه‌هیده‌کانى داده‌نێمو ئه‌و ئاوه‌ بێگه‌رده‌یه‌ که‌ پێشکه‌شی نێرگزجاڕی به‌هاری نیشتمانه‌که‌مى ده‌که‌م،


محه‌مه‌د به‌کر وه‌سمان، نازناو ( پاکژ )
له‌ساڵی (١٩٧١) له‌گوندی حاجیتانى بناری چیای پیره‌ مه‌گرون له‌ئامێزی خێزانێکی نیشتمانپه‌روه‌ردا له‌دایک بووه‌،
 له‌ساڵی ( ١٩٨٦ )ه‌ وه‌ شیعر ده‌نووسێو به‌رهه‌مه‌کانی هه‌میشه‌ له‌به‌ره‌ى میله‌تو ئاوێنه‌ى رووداوو کاره‌ساته‌کانى نه‌ته‌وه‌که‌ی بوون.
 تاقانه‌ شاعیری کورده‌ به‌گه‌وره‌و بچوکه‌وه‌ که‌دیوانى تایبه‌تی بۆ کاره‌ساته‌کانى  ( ئه‌نفال ، کیمیاباران ، راپه‌ڕینو کۆڕه‌و ، ئازارو مه‌ینه‌تیه‌کانى ژن ) بیچ یارمه‌تى حکومه‌تو حیزب چاپ کردووه‌و بێ به‌رانبه‌ر بلاَو یکردۆته‌وه‌.
 زیاتر له‌ (١٥٠ ) شیعری کراوه‌ به‌گۆرانى.
 مارشه‌کانى ( مافی مرۆڤ له‌کوردستان، ئاشتى ، ئه‌نفالو کیمیاباران ، له‌گه‌ڵ ده‌یان سرود بۆ شه‌هیدو ئه‌نفالو کیمیابارانو کۆ ڕه‌وو ئاواره‌ ) له‌شیعری ئه‌ون.
 یه‌کێکه‌ له‌و شاعیره‌ لاوانه‌ى که‌شیعره‌کانى له‌سیستمی خوێندنى  کوردستاندا منالاَنى کورد ده‌یخوێنن.
  له‌ساڵی ( ١٩٩١ ) ه‌وه‌ کاری رۆژنامه‌ نووسی ده‌کاتو له‌ بواره‌کانى ( رۆژنامه‌ ، رادیۆ ، ته‌له‌ڤزیۆن ) له‌سه‌ره‌تای کاری رۆژنامه‌ى ئه‌هلیدا سه‌ر نووسه‌ری هه‌ردوو گۆڤاری کۆمه‌لاَیه‌تى ( کریڤ ، ئه‌له‌ند ) بووه‌ سالاَنى ( ٢٠٠٠ – ٢٠٠٢ )
 رێک نیوه‌ى ته‌مه‌نی له‌ خزمه‌تى که‌سو کاری ئه‌نفالو کیمیابارانو شه‌هیدو ئاواره‌کاندا به‌سه‌ر بردووه‌، خاوه‌نى سێ کورته‌ فیلمه‌ له‌سه‌ر ئاواره‌و ئه‌نفالو کیمیابارانو مافی مرۆڤ )  خاوه‌نى ده‌یان رێپۆرتاژو راپۆرتو وتاره‌ له‌م بوارانه‌دا، به‌هه‌موو ژیانی به‌یه‌ک دێڕ له‌به‌ره‌ى شه‌ڕ نه‌بووه‌، به‌ڵکو ته‌نها خزمه‌تى ئاشتیو مرۆڤایه‌تى کردووه‌. 

ئیمپراتۆری ماچ کێیه‌؟
 
 ئه‌گه‌ر که‌مێ له‌روو په‌ڕی رۆژنامه‌کان رامێنینو گوێ له‌مایکی رادیۆکان بگرین، ته‌ماشای شاشه‌ى تیڤییه‌کان بکه‌ین، ئه‌گه‌ر ئاماده‌ى کۆڕه‌ گه‌رمه‌کانى ئاوێته‌ به‌شیعری ماچ بینو گوێ بنێین به‌ترپه‌ى دڵی ئاشقه‌کانه‌وه‌ ئه‌گه‌ر سه‌رێک به‌ په‌رتوگی ئه‌لفو بێی منالاَندا شۆڕکه‌ینه‌وه‌، ئیدی گه‌ڕانو پرسیاری ناوێت یه‌کسه‌ر شاعیرێک له‌هه‌ستو نه‌ستماندا وێنا ده‌بێت پێی ده‌ڵێن محه‌مه‌د پاکژ، له‌م گفتو گۆیه‌دا محه‌مه‌د پاکژ وه‌لاَمی پرسیاره‌کانمان ده‌داته‌وه‌.

پرسیار : پاکژ کێیه‌و مناڵی چۆن بووه‌؟

وه‌لاَم: عه‌وداڵێک که‌ هه‌میشه‌ به‌دوای دۆزینه‌وه‌ى خۆمدا وێڵ بووم، مناڵێک که‌ تا سینه‌ى خۆم ده‌کێشا به‌دڕکی په‌رژینه‌کاندا به‌دوای په‌پوله‌کاندا رامده‌کردو وانه‌ى بێگه‌ردیم ده‌خوێند، سه‌رکێشێک هه‌موو جارێک دڵۆپی بارانه‌کانم ده‌ژمارد، که‌لێم تێک ده‌چوو وه‌کو مناڵی پۆلی یه‌که‌می سه‌ره‌تایی له‌سه‌ری سالاَنه‌وه‌ ده‌ستم ده‌کرده‌وه‌ به‌ژماردنو دواجار خۆم له‌ناوه‌ندی ئه‌و رووباره‌دا ده‌بینییه‌وه‌ که‌ به‌چه‌پۆک تێر به‌یه‌کماندا ده‌کێشاو دواجاریش که‌ هیلاک ده‌بووین پشتمان ده‌کرده‌ یه‌کو هه‌ر یه‌که‌و به‌رێی خۆماندا ده‌رۆشتین، ئه‌و مرۆڤه‌ی هه‌ر به‌مناڵی خه‌ونى گه‌وره‌م ده‌بینىو هه‌میشه‌ به‌نه‌خشه‌و پلانێک روو به‌رووی ژیان ده‌بومه‌وه‌ هه‌رگیز ئه‌ندامی هیچ گروپێکی منالاَن نه‌بووم خۆم کاپتنی نه‌بووبم، من ئه‌و مناڵه‌ بووم که‌ هه‌رگیز زینم نه‌ده‌خسته‌ سه‌ر پشتى ئه‌سپه‌که‌ى ماڵی باپیرم که‌ده‌مبردو ده‌مهێنا، مناڵی من گه‌وره‌بوون بوو له‌ناو خێزانێکی نیشتمان په‌ره‌وه‌ری پێشمه‌رگه‌ى هه‌موو شۆڕشه‌کاندا، تاقانه‌ییم وایلێکرد زوو گه‌وره‌ ببم یان وه‌کو گه‌وره‌یه‌ک هه‌ڵسو که‌وت بکه‌م بۆیه‌ زوو ئه‌و قۆناغه‌م تێپه‌ڕاندو هه‌موو تاڵێکی سپی سه‌رم له‌ئه‌زمونێکدا ره‌نگی گۆڕیوه‌.
ئه‌وکات کۆتایی سالاَنى هه‌شتاو شه‌ش بوو که‌شه‌وێک ژانى شیعر رایچڵه‌کاندمو بۆ به‌یانى یه‌که‌م شیعری خۆم نوسی که‌ ده‌ڵێ

شینى به‌هار

به‌ڵێ به‌هارم گوڵی پوشکاوه‌
به‌لاَم زستانى هێشتا هه‌ر ماوه‌
یه‌که‌م رۆژ به‌هار سه‌ری هه‌ڵبڕی
په‌رده‌ى مه‌ینه‌تى زستانى دڕی
تا ئه‌مڕۆ به‌هار ژینى مه‌ینه‌ته‌
یه‌کێ تێبگات په‌ندو حه‌سره‌ته‌.
ئه‌مه‌ ئه‌و شیعره‌ بوو، که‌ وه‌کو شیعری سیاسی پشتى په‌رده‌ نوسیمو بوو به‌مایه‌ى سه‌رسامی زۆر که‌سی گه‌وره‌، ته‌نانه‌ت خه‌ریک بوو له‌راست گۆیم بکه‌ونه‌ گومانه‌وه‌ تاکو بۆم سه‌لماندن که‌شیعری خۆمه‌.
بۆیه‌ش به‌شیعری سیاسیو نیشتمانى ده‌ستم پێکرد، چونکه‌ من ئه‌وه‌کات له‌باوکو ئه‌ندامانى بنه‌ماڵه‌که‌مه‌وه‌ وافێر کرابووم که‌خۆشه‌ویستى نیشتمان گه‌وره‌ ترینو جوانترینو پیرۆز ترین خۆشه‌ویستییه‌، ئه‌وان که‌هه‌موویان پێشمه‌رگه‌و هه‌واداری شۆڕش بوون ده‌بوو هه‌ر ئه‌وا فێری من بکه‌ن ئه‌وه‌ش کاره‌ راسته‌که‌بوو.

پرسیار : شیعر چییه‌ لای محه‌مه‌د پاکژ؟

 وه‌لاَم : شیعر ئه‌و په‌یامه‌ پیرۆزه‌یه‌ که‌من بۆی ده‌ژیم، ئاواته‌ خواز بووم نه‌مرم تاکو ئه‌و په‌یامه‌ ده‌گه‌یه‌نم، شیعر ئه‌و گوڵه‌ سووره‌یه‌ له‌سه‌ر گوڵکۆی شه‌هیده‌کانى داده‌نێمو ئه‌و ئاوه‌ بێگه‌رده‌یه‌ که‌ پێشکه‌شی نێرگزجاڕی به‌هاری نیشتمانه‌که‌مى ده‌که‌م، ئه‌و فرمێسکانه‌ی خۆشه‌ویسته‌که‌مه‌ که‌ له‌دوو توێی هه‌ناسه‌یه‌کدا بۆ ده‌که‌مه‌وه‌ به‌شیعرو له‌رێگه‌ى نامه‌به‌ری دڵه‌وه‌ بۆی ده‌نێرمه‌وه‌، شیعر چاوه‌کانى روانینمه‌ بۆ ئاینده‌، شیعر پیتى په‌پوله‌کانى بێگه‌ردییه‌و من کردمه‌ ناو کتێبی ئه‌لفو بێی پۆلی سێیه‌می  منالاَنى به‌ش مه‌ینه‌تى نیشتمانه‌که‌مه‌وه‌، شیعر حه‌سه‌رتى منه‌ له‌سه‌ر گۆڕی ونى ئه‌نفاله‌کانو له‌چاڵ گۆڕی بێ نازی کیمیابارانکراوه‌کاندا ده‌ینێژم.
شاعیره‌کانى دیکه‌ شیعری ده‌نووسی ماچی تێدا بوو، به‌لاَم من ماچ خۆیم کرد به‌شعرو به‌دواى مندا زۆرێک له‌ گه‌وره‌و بچوکی شاعیره‌کان که‌وتنه‌ نوسینى ماچه‌ شیعر.
شاعیره‌کانى یکه‌ شیعرێک یان دوانیان له‌سه‌ر ئه‌نفالو کیمیابارانو راپه‌ڕینو کۆڕه‌و ده‌نووسی، به‌لاَم من دیوانى تایبه‌تم له‌سه‌ر ئه‌نفالو کیمیابارانو راپه‌ڕینو کۆڕه‌و نووسی، خه‌ڵکانێکی زۆر  گیرفانى حیزبو حکومه‌ت بۆیان کراوه‌ بوو ئێستاش کراوه‌یه‌، به‌لاَم من نه‌خه‌باتى خێزانو که‌سه‌و کارو خۆمو نه‌ خوینى شه‌هیده‌کانمو نه‌هیچ شتێک نه‌یتوانى به‌شی دیوانێک کۆمه‌ک له‌جیزبو حکومه‌ت دابین بکات، له‌یه‌که‌م وه‌زاره‌تى رۆشنبیرییه‌وه‌ تاکو بێزارو نائومێد بووم له‌حیزبو حکومه‌تو دامو ده‌زگا تایبه‌تمه‌نده‌کانى پێشنیارم نووسی، بێ وه‌لاَم بوو، ده‌بێت سوپاسی بزافی رۆشنبیری سلێمانىو سه‌نته‌ری شارو ده‌زگای چاپی حه‌مدیو کارمه‌نده‌کانیان بکه‌م که‌ وه‌کو رێز لێنانێک بۆ ئه‌زمونى ئه‌ده‌بی من هه‌ر یه‌که‌و دیوانێکیان بۆ چاپکردووم.

پرسیار : به‌کێ ده‌ڵێن شاعیر ؟

وه‌لاَم : به‌و که‌سه‌ی که‌ وه‌کو پێشمه‌رگه‌ خۆ نه‌ویستانه‌ خامه‌ ده‌خاته‌ سه‌ر کاغه‌ز، به‌وکه‌سه‌ى به‌ئاشقی له‌دایک ده‌بێتو به‌ئاشقی ده‌ژیو به‌ئاشقی ده‌مرێت، به‌و که‌سه‌ى خاوه‌نى هه‌ستو ویژدانو داد په‌روه‌رییه‌، به‌و که‌سه‌ى خاوه‌نى به‌هره‌و داهێنانو گۆڕانه‌، به‌و که‌سه‌ى نه‌خۆی ده‌فرۆشێتو نه‌شیعر هه‌راج ده‌کات، به‌و که‌سه‌ى خوێندکاری ژیانه‌ نه‌ک مامۆستا.

 پرسیار : چۆن شیعری ئه‌نفالو کیمیابارانو راپه‌ڕینو کۆڕه‌وت نووسی؟

وه‌لاَم: به‌داخه‌وه‌ من له‌سه‌ر ده‌می شۆڕشدا ئه‌و ته‌مه‌نه‌م نه‌بوو که‌وه‌کو پێشمه‌رگه‌یه‌ک شه‌ره‌فی به‌شداری رزگاری نیشتمانى بکه‌م، به‌لاَم خوای گه‌وره‌ ئیلهامى شیعری بۆ ناردم بۆ ئه‌وه‌ى شیری دایکی نیشتمان به‌ئاسوده‌یی بنۆشم، خه‌مو که‌سه‌ری ئه‌و رووداوو کاره‌ساتانه‌ى نه‌ته‌وه‌که‌م به‌جۆرێک ویژدانیان هه‌ژاندم کاتێک هه‌ستم تێکه‌لاَوی کاره‌ساته‌کان ده‌بوو زۆر ئه‌سته‌م بوو خۆم له‌قوربانییه‌کان بۆ جیابکرێته‌وه‌، بۆیه‌ ویستم وه‌کو مێژوو نوسێکی راستگۆ کاره‌ساتو رووداوه‌کانى سه‌ر ئه‌م گه‌له‌ سته‌م دیده‌یه‌ به‌زمانى شیعر بنوسمه‌وه‌ تاکو له‌ئاینده‌دا نه‌وه‌ى نوێی نه‌ته‌وه‌که‌م به‌خوێندنه‌وه‌ى ئه‌م شیعرانه‌ بزانن چی به‌سه‌ر نه‌ته‌وه‌که‌یاندا هاتووه‌.

پرسیار : بۆچی پێتده‌ڵێن ئیمپراتۆری ماچ؟

وه‌لاَم : چونکه‌ من بووم یه‌که‌م که‌س هه‌موو پیتو وشه‌کانى ماچ م کۆکرده‌وه‌و له‌دیوانێکدا کۆمکرده‌وه‌، دواتر هه‌ر من بووم ماچ م کرد به‌ده‌یان چوارینه‌و دڵو دیده‌ى ئاشقانم پێ مه‌ست کرد، من بووم یه‌که‌م که‌س له‌جیله‌که‌ى خۆمدا شیعرم له‌چه‌ق به‌ستن ده‌رباز کردو ماچ م له‌داوێنى په‌راوێزى مه‌مله‌که‌ته‌وه‌ به‌شۆڕشێک هێنایه‌وه‌ سه‌ر ته‌ختو تاجی پاشایه‌تىم کرده‌وه‌ سه‌رو مانا جوانه‌که‌ى خۆیم پێ به‌خشییه‌وه‌، شیعره‌ ماچه‌کانى من بوون به‌قوتابخانه‌ى ئه‌و شاعیرو شاعیرۆکانه‌ى که‌هه‌رگیز دانیان به‌وه‌دا نه‌ناوه‌ که‌له‌کانى ماچه‌کانى من پیتو وشه‌ى ماچ یان هه‌ڵنجاوه‌و دووباره‌ کردوویانه‌ته‌وه‌ به‌ری شیعر.

پرسیار : گه‌ر ژیان بگه‌ڕایه‌ته‌وه‌ دواوه‌، چ کارێک ناکه‌یت که‌ئێستا کردووته‌؟

وه‌لاَم : ژیان ناگه‌ڕێته‌وه‌، ئه‌مه‌ ته‌نیا خه‌ونو خه‌یاڵێکه‌و هیچی تر، ئه‌گه‌ر ژیان بگه‌ڕایه‌ته‌وه‌ ئاشق تر ده‌بووم له‌وه‌ى که‌ئێستا هه‌م، مرۆڤ تر ده‌بووم له‌وه‌ى که‌هه‌م، رقو تۆڵه‌و سزام ته‌لاَق ده‌دایه‌وه‌ هه‌ر وه‌کو چۆن ئێستا ته‌لاَقم داون، هه‌میشه‌ له‌خودا ده‌پاڕامه‌وه‌ هه‌ر به‌مناڵی بیهێشتمایه‌ته‌وه‌و له‌شه‌ڕانگێزی گه‌وره‌کان بی پاراستمایه‌، مناڵ په‌رداخێک ده‌شکێنىَو ئاوه‌که‌ ده‌رژێ، به‌لاَم گه‌وره‌کان کاریزێک وشکده‌که‌نو مرۆڤانێک ده‌خنکێنن، منالاَن شه‌ڕێکی جوان ده‌که‌ن تا گه‌وره‌کان به‌شه‌ڕ دێن ئه‌وان ئاشتده‌بنه‌وه‌، به‌لاَم گه‌وره‌کان شوشه‌ى دڵی هاوسێکانیان ده‌شکێنن، گه‌ر ماڵ ببومایه‌ته‌وه‌ داوای لێبوردنم له‌و چۆله‌که‌ پاسارییه‌ ده‌کرد که‌ به‌هه‌ڵه‌ له‌سه‌ر ده‌ستى من مه‌رگی بینى، گه‌ر مناڵ ببومایه‌ته‌وه‌ نه‌مده‌هێشت ئه‌و هاوڕیه‌م نێرگز بفرۆشێ که‌ به‌رچاوى خۆمه‌وه‌ ئۆتۆمبێل لێداو له‌جێدا گیانى سپارد، گه‌ر مناڵ ببومایه‌ته‌وه‌ داوم له‌خودا ده‌کرد بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ بمخاته‌وه‌ ناو سکی دایکم.

پرسیار : ئه‌و کاتانه‌ کامه‌نه‌ن که‌ تێیاندا ئیلهامى شیعرت بۆ دێ؟

 وه‌لاَم : شیعر میوانێکی ناوه‌ختو خاوه‌ن ماڵێکی خۆ ونکردووه‌، شیعر قه‌لاَیه‌که‌ نه‌ ده‌توانم پێیدا هه‌ڵبزنێمو نه‌ ده‌رگاکه‌شی بشکێنم، ئه‌و هه‌ر کاتێک بیه‌وێت دێت، من هه‌ر کاتێک بمه‌وێت له‌ده‌رگای ده‌ده‌م، به‌لاَم ئه‌گه‌ر پێم شا گه‌شکه‌ نه‌بێت ده‌رگام لێناکاته‌وه‌.
شیعر وه‌کو رووبارێکی ئه‌فسوناوى به‌لایه‌وه‌ گرنگ نییه‌ من تینوم یان خنکاو، به‌ڵکو هه‌ر کاتێک ئاره‌زووبکات پاراومده‌کاتو که‌ ئاره‌زووشنه‌کات به‌تینوێتى ده‌مهێڵێته‌وه‌، شیعر نه‌ دۆسته‌و نه‌ دووژمن، به‌ڵکو داگیر که‌رێکی رزگارکه‌ره‌، که‌من به‌رانبه‌ری سه‌نگه‌ر ده‌گرم ئه‌و له‌پشته‌وه‌ چه‌ک له‌سه‌ر سه‌رم راده‌گرێتو  ئاسوده‌مده‌کات، چونکه‌ هاتووه‌ له‌خه‌مێک رزگارمبکات.

پرسیار : له‌روانگه‌ى تۆوه‌ دنیای شیعرو هونه‌ر چۆنه‌ ئێستا؟

وه‌لاَم : تێکچڕژانو به‌یه‌کدا چونێکه‌ مه‌گه‌ر هه‌ر له‌م ولاَته‌ جه‌نگه‌ڵستانه‌ى مندا شێوه‌ى هه‌بێت، ده‌نا له‌هیچ ولاَتێکی دنیادا هاوشێوه‌ى نییه‌، رۆژی هه‌زاران وشه‌ى بێ به‌ها به‌نرخی شیعر ده‌فرۆشین به‌خوێنه‌ره‌کانمان، رۆژی هه‌زاران په‌ره‌گرافی دزراو له‌ئه‌ده‌بیاتى ئه‌م یان ئه‌و دراوسێی نزیک یان دوور به‌مۆری ساخته‌ى خۆمانه‌وه‌ به‌خوێنه‌ره‌کانمان ده‌فرۆشین، رۆژی ده‌یان کتێب چاپده‌کرێنو سه‌دان خوێنه‌ر ده‌کشێنه‌وه‌، رۆژی سه‌دان رۆژنامه‌و گۆڤار ده‌رده‌چنو هه‌زاران خوێنه‌ر جنێو به‌درۆکانمان ده‌ده‌ن.
رۆژی ده‌یان دیمه‌نى شانۆیی بێتام پێشکه‌ش ده‌که‌ینو  ته‌نانه‌ت هاورێکانى خۆشمان نایه‌ن بۆ بۆ بینینى شانۆکانمان، رۆژی سه‌دان گرته‌ی دراماو زنجیره‌ى بێ له‌زت له‌چاوى بینه‌ره‌کانمان هه‌ڵده‌چه‌قێنینو ئه‌وانیش ناچار روو ده‌که‌نه‌ دراماو زنجیره‌ بیانییه‌کانو به‌دانسقه‌ نه‌بێت ته‌ماشای درامایه‌کی کوردی ناکه‌ن، ئیدی ده‌بێت چۆنبین؟ به‌لۆری کتێبی شیعرو چیرۆکو رۆمان له‌سه‌ر شه‌قامه‌کانن، که‌چی خه‌ڵکی رق فێرده‌بن له‌جیاتى خۆشه‌ویستى، ده‌یان رۆژنامه‌و گۆڤارو رێکخراو داکۆکی له‌مافی ژن ده‌که‌ن، که‌چی رێژه‌ى ژنکوشتنو ژن ئازاردان زیاد ده‌کات نه‌ک که‌م، ده‌یان رۆژنامه‌و گۆڤار  ده‌رده‌چن به‌لاَم، نه‌خوێنده‌وار رووی له‌زیاد بوونه‌، له‌م ولاَته‌ى ئێمه‌دا نه‌ شیعر به‌رێزه‌و نه‌ رۆشنبیری پیرۆزه‌و نه‌ هونه‌ر به‌نرخ بۆیه‌ هیچ گه‌شبین نیم به‌گۆڕانێکی نزیک وه‌خت له‌هه‌موو کایه‌کانى ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یه‌دا.

پرسیار : جوانترین شیعرت کامه‌یه‌؟

وه‌لاَم : مرۆڤ ئه‌گه‌ر چه‌ند مناڵێکی هه‌بێت هه‌ره‌ ناشیرینو هارو هاجه‌که‌شیان هه‌ر جگه‌ر گۆشه‌یه‌تى، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر نوسیبێتم شیعره‌ ناشیرینه‌کانیشم هه‌ر لام جوانن، به‌لاَم زیاتر ئه‌و شیعرانه‌م هه‌سته‌که‌م مێژوویه‌کی دیاریکراویان بۆ خۆیان تۆمارکردووه‌ که‌ خۆیان له‌مێژوودا هه‌میشه‌ زیندوون، وه‌کو مارشی مافی مرۆڤ له‌کوردستان که‌شیعری منه‌، سرودی شه‌هید که‌شیعری منه‌، مارشی رێکخراوى ئاشتى خێر خوازی که‌شیعری منه‌، سرودی ئه‌نفالو کیمیاباران که‌شیعری منن و ئه‌و شیعرانه‌شم که‌ئاشه‌قه‌کان له‌گه‌ڵ خوێندنه‌وه‌یدا ده‌ست ده‌که‌ن به‌گریان، ئه‌وانه‌ لای من هه‌مویان له‌هه‌ره‌ جوانه‌کانن.

پرسیار : تۆ به‌یه‌کێک له‌هه‌ره‌ شاعیره‌ دیاره‌کانى شیعری گۆرانى ناسراوى، ئایه‌ خه‌سڵه‌ته‌کانى شیعری گۆرانى چین؟

 وه‌لاَم : به‌ڵێ ئه‌وه‌نده‌ى من ئاگاداربم زیاتر له‌ (١٥٠ ) شیعرم له‌لایه‌ن هونه‌رمه‌ندانى گه‌وره‌و مناڵه‌وه‌ کراون به‌گۆرانى، که‌به‌لای منه‌وه‌ ژماره‌که‌ ئه‌وه‌نده‌ى ئه‌وه‌ گرنگ نییه‌ کێو چۆن ده‌یانکاته‌ گۆرانى، بۆ خه‌سڵه‌تى شیعری گۆرانیش پێم وایه‌ هه‌موو شیعرێک پێویسته‌ ئاوازێکی ناوخۆیی تێدا بێت گه‌ر ئه‌و ئاوازه‌ى تێدا نه‌بوو به‌بڕوای من شیعر نییه‌، جا کام گۆرانى بێژ یان ئاواز دانه‌ر ده‌توانێت ئه‌و ئاوازه‌ بدۆزێته‌وه‌و له‌گه‌ڵیدا بژیو بیکات به‌ به‌رهه‌مێکی هونه‌ری جوان، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا پێیسته‌ شیعری گۆرانى پیتو وشه‌کانى له‌داڕشتندا ساده‌و له‌مانادا قوڵو پڕ به‌ها بن، گوزراشت له‌چیرۆکێکی دیاریکراوو بکاتو سه‌ره‌تاو کۆتایی چیرۆکه‌که‌ دیاریبکات، بۆ ئه‌وه‌ى بتوانرێت شتێک بدرێت به‌گوێگر جێگه‌یه‌ک له‌بۆشاییه‌کانى ئه‌ودا پڕبکاته‌وه‌، شیعری گۆرانى نابێت هێنده‌ درێژبێت که‌ئاوازنه‌ر به‌ده‌ستییه‌وه‌ گیر بخوات یان گۆرانى بێژ پێی نه‌وێرێت یان گوێگر لێی بێزاربێت، هه‌روه‌ها شیعری گۆرانى خاوه‌نى جوانییه‌کی تایبه‌تییه‌ نابێت ئه‌و جوانییه‌ له‌لایه‌ن ئاوازدانه‌رو گۆرانی بێژه‌وه‌ بکوژرێت.

پرسیار : به‌کام شاعیر سه‌رسامی؟

وه‌لاَم : به‌هه‌موو شیعرێکی جوان سه‌ر سامم، جا شاعیرێکی کورد یان بیانى نوسیبێتى، جا شاعیرێکی گه‌وره‌ یان بچوک نوسیبێتى، جا شاعیرێکی ناودار یان بێ ناو نوسیبێتى، به‌تابه‌تى شاعیره‌ کلاسیکیه‌کان به‌جۆرێک خوێنه‌ری راسته‌قینه‌ له‌ناو خۆیاندا ونده‌که‌ن که‌ئاسان نییه‌ کاتێک هۆگریان ده‌بیت بتوانیت ته‌رکیان بکه‌یت.

پرسیار : مه‌رجه‌ شاعیر ئاشق بێت؟

وه‌لاَم : شیعرو ئه‌شق ئه‌و دوانه‌ین له‌ته‌وقی سه‌ریانه‌وه‌ تاکو به‌ری پێیان به‌یه‌که‌وه‌ نوساوه‌، ئه‌که‌ر مرۆڤ هه‌وڵبدات لێکیان جیابکاته‌وه‌ هه‌ردووکیان ده‌مرن، یان ئه‌گه‌ر یه‌کێکیان وابزانێت به‌بێ ئه‌وى تریان ده‌ژی ئه‌وا هه‌واڵی مه‌رگی خۆی راده‌گه‌یه‌نێت، شیعر خوێن له‌موولوله‌کانى ئه‌شقه‌وه‌ وه‌رده‌گرێتو ئه‌شقیش به‌پێناسه‌ى شیعروه‌ ده‌چێته‌ ناو کایه‌کانى ژیانه‌وه‌.


پرسیار : قه‌رزاری کێی له‌ژیانتدا؟

وه‌لاَم : قه‌رزاری خوای گه‌وره‌م که‌منى به‌ته‌واوى به‌ژین به‌خشیو دواتر ئیلاهامو به‌هره‌ی شیعری پێ به‌خشیم که‌به‌هۆیه‌وه‌ بووم به‌یه‌کێک له‌که‌سه‌ ناوداره‌کانى نه‌ته‌وه‌که‌مو که‌س ناتوانێ نکوڵی له‌خامه‌و بیرم بکات بۆ خزمه‌تى نیشتمانو نه‌ته‌وه‌که‌م، قه‌رزاری دایکمم که‌منی به‌رهه‌م هێنا، هه‌روه‌ها باوکم که‌سه‌رپه‌رشتىو رێنمایی کردم بۆ خۆشه‌ویستىو رێزگرتن، مامۆستا به‌رێزه‌کانم که‌خوێندنو خۆ رۆششنبیرکردنیان فیرکردم، هه‌موو ئه‌و به‌رێزانه‌ى له‌ژیانو به‌هره‌که‌مدا هاکارم بوون، وه‌کو ئامانج عه‌بدوڵلاَ سوور، فواد مه‌جید میسری، سۆران مارف، سه‌لاح ره‌شید، جه‌لال جه‌وهه‌ر، خاڵه‌ بازیانى، وشیار هۆگر گۆرانن حه‌سه‌ن هه‌ڵه‌بجه‌یی، به‌تایبه‌تى ئامانج شارباژێری که‌ له‌سه‌ر ئه‌رکی خۆی کتێبێکی له‌سه‌ر ژیانو به‌رهه‌مه‌کانم دورکرد له‌ساڵی ( ٢٠٠٢) داو به‌ناوى ( ژیانێکی که‌مو ئه‌شقێکی گه‌وره‌ ) ئێستاش سه‌رقاڵی چاپی دووه‌می ئه‌و کتێبه‌یه‌، ره‌نگه‌ خه‌ڵکانى دیکه‌ش هه‌بن قه‌رزاریانبم به‌لاَم به‌داوای لێبوردنه‌وه‌ ناوه‌کانیانم له‌یاد نییه‌.

تۆ بۆچیو بۆ کێ ده‌نوسی؟

 وه‌لاَم : من بۆ مرۆڤایه‌تى ده‌نووسم، بۆ ئه‌و که‌سه‌ ده‌نووسم که‌ دێ به‌چه‌شنى کوکوختى له‌سه‌ر دارو په‌ردووی که‌لاوه‌ وێرانه‌که‌ى دڵم هێلانه‌ى خۆشه‌ویستى راده‌به‌ستێت، ده‌مه‌وێت له‌پێناوى گه‌یاندنى په‌یامی مرۆڤایه‌تیدا سه‌رم دانێمو گیانم ببه‌خشم، نامه‌وێت وه‌کو ئه‌و ده‌وڵه‌مه‌نده‌ بێ به‌هریه‌ بژیم که‌ته‌نیا خه‌می کۆکردنه‌وه‌ پاریه‌، وه‌ناشمه‌وێت وه‌کو ئه‌و بمرم، چونکه‌ هه‌ر له‌پرسه‌که‌یدا ده‌بێت به‌شه‌ڕ له‌سه‌ر میراتییه‌که‌ى، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى له‌ژیاندا نه‌یتوانى خزمه‌تى مرۆڤایه‌تى پێبکات، من ده‌بێت وه‌ک هه‌ورێک بمرم که‌به‌ئاسمانى هه‌ر خاکێکدا تێپه‌ڕی خه‌ڵکی چاوه‌ڕێی بارانى خێرو خۆشی لێبکه‌ن، ده‌وێت وه‌کو رووبار بمرم دوای سه‌د ساڵ شوێنه‌واره‌که‌م دیاربێ، وه‌کو دره‌خت له‌به‌رو سێبه‌رو سوتانو خۆڵه‌مێشه‌که‌شم خه‌ڵکی سود وه‌رگرن. 

دواپرسیار: چیت هه‌یه‌ بۆ کورد ژین؟

وه‌لاَم : رێزو خۆشه‌ویستى، ده‌ستى ماندوو نه‌بونتان له‌سه‌ر دڵو چاوم داده‌نێم وه‌کو له‌خۆتانم بیستووه‌ کۆمه‌ڵێک لاوی خوێن گه‌رمی دڵسۆزن، ده‌تانه‌وێت خزمه‌تێک پێشکه‌شبکه‌نو جێ ده‌ستى خۆتان له‌سه‌ر لاپه‌ڕه‌ى مێژووی نه‌ته‌وه‌که‌تان به‌جێبێڵن، ئه‌وه‌ش لای من نرخو به‌های شایسته‌ى هه‌یه‌، چونکه‌ هه‌موومان به‌و مه‌به‌سته‌ کارده‌که‌ینو له‌کۆتایشدا هۆنراوه‌یه‌کی نوێم پێشکه‌ش ده‌که‌م به‌ماڵپه‌ڕی ئازیزی کورد ژین.



ژنێک به‌گریان من ده‌سووتێنێ‌!!

چی تر مه‌گری...

ئه‌گه‌ر له‌وه‌ زیاتر بگری..
گیانه‌، رێگه‌ نابه‌ینه‌وه‌ سه‌ر پێكه‌نین.
مه‌گری...
نه‌با گه‌ڵای سه‌وزی دره‌خته‌كان،
له‌شه‌رمی فرمێسكی تۆدا..
خۆزگه‌ بخۆن به‌هه‌ڵوه‌رین.

ئیتر مه‌گری...
له‌حه‌سره‌تی ناڵینی تۆ..
ره‌گی قوڵی دره‌خته‌كان،
وا دڵی زه‌وی شه‌ق ده‌كه‌ن.
كۆتری...
ناو هێلانه‌ی خه‌م..،
تاساون به‌م ناڵینه‌ی تۆ،
له‌چاوی تۆ راده‌مێنن..
هه‌ر كه‌ تاسه‌ی گریان ده‌كه‌ن.

چی...
تۆی گه‌یانده‌ سه‌ر هه‌وری خه‌یاڵ؟
تاكو به‌راستی له‌ناو چاوتدا..
بیكه‌یت به‌گریان.
ئه‌ی خوایه‌...
هه‌ر چه‌ند ده‌گری به‌سه‌رما،
وام ده‌تاسێنی هیچم پێ ناكرێ
بێجگه‌ له‌سووتان.

كه‌ ده‌بینم ده‌گری به‌سه‌ر..
نه‌هامه‌تی به‌ختی مندا..،
خه‌ریكه‌ دڵم...
له‌سینه‌م دێته‌ ده‌رێ.
گه‌ر ناهێڵی...
له‌زه‌مزه‌می فرمێسكی تۆ بخۆمه‌وه‌
له‌ماچێكا هه‌موو خه‌می خۆتم به‌رێ.

به‌هه‌زار ساڵ...
بێ بارانی‌و وشكه‌ ساڵی،
ئه‌م رووباره‌ی گریانی تۆ..
وشك ناكات.
هه‌رچی...
هه‌وری ئاسمان هه‌یه‌،
بڕژێنه‌ ناو چاوی تۆوه‌،
هه‌ر به‌شی گریانت ناكات.

شیعری من...
له‌گه‌ڵ گریانی تۆدا..،
ده‌مێكه‌ بوونه‌ شه‌م‌و په‌روانه‌.
ئه‌زانم...
رۆژێ كۆتاییمان دێ،
تۆ به‌گریان‌و من به‌م سووتانه‌.

                         
خاوه‌نى ئه‌م چاپکراوه‌ شیعریانه‌یه‌:
١.    جه‌سته‌ى شارێکی مۆمیا کراو – بۆ کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌
٢.    کاتژمێر سفر – بۆ کیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه‌
٣.    گومان – بۆ کاره‌ساتی ئه‌نفال
٤.    خه‌می کۆچه‌ ناوه‌خته‌کان – خۆشه‌ویستى
٥.    درۆکانى ده‌م ره‌شه‌با – خۆشه‌ویستىو مرۆڤایه‌تى
٦.    هه‌ناسه‌ ته‌زیوه‌کانى با – خۆشه‌ویستى
٧.    فریشته‌ – بۆ منالاَن
٨.    ده‌رگا – شیعری لیریک
٩.    له‌تێ دڵ – شیعری لیریک
١٠.    شه‌وێک له‌به‌ر باران – شیعری لیریک
١١.    ژنێک له‌پێناسه‌ى ئاودا – بۆ ئازارو مه‌ینه‌تیه‌کانى ژن
١٢.    ماچ له‌ده‌می که‌نارییه‌کاندا – خۆشه‌ویستى
١٣.    به‌سێ داره‌ى لێوه‌کانتا هه‌ڵمواسه‌ – چوارینه‌ شیعر
١٤.    هه‌ناسه‌کانى محه‌مه‌د پاکژ – هه‌ناسه‌ شیعر
١٥.    ئیمپراتۆری ماچ – کۆ به‌رهه‌م ( دیوان ) ی گه‌وره‌
١٦.    ئێوه‌ فریشته‌و په‌پوله‌ بوون -  رووداوى ئه‌نفال به‌زمانى مناڵ
١٧.    ئاماده‌کردنه‌وه‌ى رێکه‌وتننامه‌ى مافه‌کانى مناڵ به‌زمانى کوردی
١٨.    چاوگه‌شه‌که‌م کارمه‌که‌ تۆ بخوێنه‌ – چیرۆکی منالاَن

ئه‌ندامی ئه‌م شوێنانه‌یه‌:
سه‌ندیکای رۆژنامه‌ نووسانى کوردستان
فیدراسۆنى رۆژنامه‌ نووسانى جیهان
سه‌نته‌ری به‌رگری له‌مافی منالاَنى کوردستان
بنکه‌ى رۆشنبیری شه‌هید رێباز
رێکخراوى ئاشتى خێر خوازی


سازدانی دیمانه‌ // رۆنیاس ،،،،،،،،، سلێمانی

تایبه‌ت به‌ کوردژین

 
دیمانه‌
وێنە
دیمانە، دکتۆر ڕەوا جەمال تایبەت بە کوردژین دەدوێت!!
سڵاو،،، وەکو ماڵپەڕی کوردژین پێمان باش بوو دیمانەیەک لەگەڵ هونەرمەندی ئازیز ڕەوا جمال عبدول ساز بکەین،...
وێنە
دیمانه‌ // شوانه‌ برای هونه‌رمه‌ند میکایل تایبه‌ت به‌ کوردژین ده‌دوێت
سڵاوتان لێبیت وەکو ماڵپەڕی یانەی کوردژین بەباشمان زانی دیدارێک لەگەڵ هونەرمەند شوانە ی برابچوکی میکائیل...
وێنە
له‌ده‌ستی باوه‌ژن رای کرد و ئێستا له‌ شه‌قامه‌کان ده‌خه‌وێت و دین و ئیمانیشی له‌ ده‌ست داوه‌!!
له‌ده‌ستی باوه‌ژن رای کرد و ئێستا له‌ شه‌قامه‌کان ده‌خه‌وێت و دین و ئیمانیشی له‌ ده‌ست...
وێنە
پرۆفیسۆر دکتۆر یەحیا حمید رەزا:. دەخوازم هەولێر ببێتە سەنتەرێکی پزیشکی لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا
دیمانە تابلۆ حەسەن:. پرۆفیسۆر دکتۆر یەحیا حمید ڕەزا:. لە دایک بوی شاری کەرکوك لە کوردستان هەر لە وێش خوێندنی...
وێنە
مژدین : به‌ جلی نیوه‌روتی حه‌ز به ‌سێکس ئه‌که‌م نه‌ک به‌روتی !!
    مژدین :یه‌کێک پێ وتم وامه‌بینه‌ دژایه‌تیت ئه‌که‌م ته‌مه‌نات ئه‌که‌م !...
وێنە
زایه‌ر به‌كر سه‌روَكى لیَژنه‌ى پروَژه‌كان له‌ ئه‌نجومه‌نى قه‌زاى داقوق بوَ سایتى كوردژین
زایه‌ر به‌كر سه‌روَكى لیَژنه‌ى پروَژه‌كان له‌ ئه‌نجومه‌نى قه‌زاى داقوق بوَ سایتى...
وێنە
په‌رستیاری قه‌زافی:کابرایه‌کی خراپم ئه‌پشکنی و ژیانێکی بێبایه‌خم به‌سه‌ربرد
له‌ ته‌مه‌نی 21 ساڵیدا بووم کاتێک ده‌ستم کرد به‌ کارکردن له‌لای سه‌رۆکی لیبیا معه‌مه‌ر...
وێنە
سامان هیدایه‌ت تایبه‌ت بۆ کوردژین " سه‌رسامیم بۆ گیڤارا وای لێکردم ڕیش وقژم درێژ بکه‌م
سامان هیدایه‌ت په‌یکه‌رسازی به‌توانا له‌ساڵی 1984 له‌ گه‌رمیان له‌دایک بووه‌،له‌سالی 2003 چۆته‌...
وێنە
ئەکرم ساڵح بەرپرسى لقى (22)ى کەرمیانى پارتى دیموکراتى کوردستان لە دیدارێکدا بۆ سایتى کوردژین
ئەکرم ساڵح بەرپرسى لقى (22)ى کەرمیانى پارتى دیموکراتى کوردستان لە دیدارێکدا بۆ سایتى کوردژین:-   بزوتنەوەى...
وێنە
د.ئه‌مین عه‌زیز جواد:ئه‌وانه‌ى كه‌ دژایه‌تى كورد له‌ شارى خورماتوو ده‌كه‌ن،ده‌یانه‌وێت دیموگرافى شاره‌كه‌ بگوڕن ،
د.ئه‌مین عه‌زیز جواد جیَگرى پاریَزگاى ()سه‌لاَحه‌دین) ده‌رباره‌ى كیَشه‌ى په‌راویَزخستنى كوردودوور...
وێنە
ئیسماعیل زاده :کورسی هی هه‌موو که‌سه‌ و هیچ که‌سیش هی ئه‌و نییه‌. ؟!!تایبه‌ت به‌ کوردژین
•    ئیسماعیل کێیه‌ و که‌سایه‌تیی چۆنه‌؟ پێناسه‌ی خۆت بکه‌؟وه‌ک نوسراوه‌ به‌ " ئیسماعیل زاده" بانگم...
وێنە
شەکر مەجید چالاکوان لە بوارى سیاسەت وڕاگەیاندن ، لە دیدارێکدا بۆ (کوردژین)
شەکر مەجید چالاکوان لە بوارى سیاسەت وڕاگەیاندن ، لە دیدارێکدا بۆ (کوردژین):- بەراستى ژنان و ئافرەتان توێژى...
وێنە
هۆنراوه‌ی من کراسی تاراوگه‌ی له‌به‌رکردووه‌ و... عه‌تری مه‌نفای له‌خۆی داوه‌ و... چه‌تری غه‌ریبی هه‌ڵداوه‌‌
وه‌ک ماڵپه‌ڕی کوردژین به‌ باشمان زانی گفوگۆیه‌کی ئه‌ده‌بی له‌گه‌ڵ شاعیر و ڕوناکبیر ( گه‌شبیر ئه‌حمه‌د)...
وێنە
حوسین عبدالرحمان تایبه‌ت به‌ کوردژین ئه‌دوێت
کوردژین: حوسێن چۆن خۆی دەناسێنێت؟حوسێن عبدالرحمان: من حوسێن عبدالرحمان حسن لە دایک بووی 1987 ی هەولێرم لە سالی...
وێنە
نازک نێروەى : هەتا نوکە من خو موحتاجى کەسێ نەکریە...
هونەرمەند کەسایەتیەکێ بەرنیاسەو خودان جەماوەرەکێ تایبەتە دناف جڤاکیدا ددیتن و بوچونێن هونەریدا وەک ناسنامە...
وێنە
( ئه‌حمه‌د مه‌حمود )) ی سه‌رۆکی یه‌کێتی کاراتی هه‌ولێر تایبه‌ت به‌ کوردژین ده‌دوێت
یه‌وکێک له‌ یاریه‌ وه‌رزشیه‌کان که‌ له‌ ئاستی جیهان ناوبانگێکی باشی هه‌یه‌ و زۆربه‌ی خه‌لک رووی...
وێنە
بەختیار فەتاح ب رێکا ئەڤینەکا راست ل هەبونا خودگەریت
بەختیار فەتاح ب رێکا ئەڤینەکا راست ل هەبونا خودگەریتبەختیار فەتاح : حەزدکەم پتر گرنگى ب سترانا رەسەن بهێتە...
وێنە
له‌نجه‌ نه‌جم :حه‌ز ئه‌که‌م هه‌میشه‌ خاوه‌نى زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌کى راسته‌قینه‌ بم تايبةت بة کوردژین
له‌نجه‌ نجم کچه‌ بیژه‌ریکى جوان و رۆح سوکه‌ که‌ زۆربه‌مان له‌ ریگه‌ى شاشه‌ى تیفیه‌کانمان ئاشناى خاتوو...
وێنە
دیه‌ بابانی: شاعیر وشه‌یه‌کی گه‌ووره‌یه‌ ،هه‌رکه‌سێ شعر بنوسێ پێی ناوترێ شاعیر ،ناتوانم بزانم شاعیر کێیه‌..
-دیه‌ بابانی کێیه‌؟من ناوم دیه‌ بابانی ، له‌دایکبووی 4-6-1993 له‌شاری سلێمانی ، خوێندکارم /-که‌ی بوو که‌...

میوان له‌سه‌رهێڵ

کوردژین میوان له‌سه‌رهێڵه