لە یادی ١١٣ سالەی دەرچوونی یەکەم رۆنامەی کوردییەوە
هەینی, 22 نیسان 2011 11:50


دوای تێپەربوونی ١١٣ سال بەسەر دەرچوونی یەکەم رۆژنامەی کوردی بە زمانی کوردی و بەناوی " کوردستان " سلاو لە دامەزرێنەرانی

له‌گه‌ل هه‌لاتنی یه‌که‌م خامه‌ی زێرین و ده‌رکه‌ونی ئاسۆیه‌ک  له‌ تاراوگه‌یی و دووره‌ ولاتی ، به‌و ده‌ست و په‌نجه‌ زێرینانه‌ی توانی یه‌که‌م رۆژنامه‌ی کوردی له‌ نێو جه‌نجالی و که‌م که‌رسته‌یدا له‌ نێو مندالدانێکی نوێدا به‌رهه‌مبهێنێت ، ئه‌وه‌ بوو له‌ 22 نیسانی سالی 1898 دا له‌ پایته‌ختی ولاتی میسر له‌ قاهر بنه‌ماله‌ی به‌درخانی به‌ رابه‌رایه‌تی (مقداد مه‌تحه‌ت به‌درخان ) توانیان وه‌ک یه‌که‌م بنه‌ماله‌و که‌سی رۆشه‌نبیری ئه‌و سه‌رده‌م ده‌ربکه‌ون و به‌ خامه‌ ره‌نگین و پڕ به‌هاکانی رۆژنامه‌ی ( کوردستان ) ده‌ربکات ، بۆیه‌ ده‌رچوونی یه‌که‌م رۆژنامه‌ی کوردی به‌ ناوی کوردستان له‌ دووره‌ ولاتی ره‌نگه‌ تا که‌م یان زۆر گرنگی و بایه‌خێکی زۆری هه‌بێت بۆ  ئه‌و سه‌رده‌م چونکه‌ توانی مێژوویه‌کی پشنگدار له‌ مێژووی کوردی دا بنوسێته‌وه‌ که‌ ئه‌مه‌ش جێگه‌ی بایه‌خه‌ و پێویسته‌ به‌ هه‌موو توانا و هێزێکی عه‌قلی و رۆشه‌نبیری درێژه‌ پێده‌ری ئه‌و رێچکه‌ییه‌ بین ، ده‌رچوونی یه‌که‌م رۆژنامه‌ی کوردی له‌ نێو جه‌رگه‌ی قاهره‌ به‌ وشه‌و په‌یڤه‌ ره‌سه‌نه‌کانی کوردی ئه‌مه‌ش داهێنان و ئه‌فراندنێکی تره‌ که‌ له‌ سه‌رده‌می که‌تواری ئه‌و کات و بوه‌ هۆی بنه‌مایه‌ک و بناغه‌ییه‌کی چه‌سپاوی رۆژنامه‌گه‌ری کوردی بۆ ئێستا ، هه‌ر له‌م بارودۆخه‌ دژواره‌دا به‌هایه‌کی تری رۆشه‌نبیر که‌وته‌ به‌ر دیدی خوێنه‌ران ، بۆیه‌ له‌ جیهانی ئه‌مرۆماندا وه‌ک ده‌بینین باری رۆژنامه‌گه‌ری کوردی رووه‌ و ئاسۆیه‌کی تر هه‌نگاوی ناوه‌ که‌ رۆژانه‌ به‌ ده‌یان بگره‌ به‌ سه‌دان رۆژنامه‌ به‌ زمانی کوردی ده‌رده‌چن و له‌ گشت بوارو خواسته‌کاندا ئاماژه‌ و سه‌رنجه‌کان ده‌خه‌نه‌ روو که‌ ئه‌مه‌ش جێگه‌ی ده‌ست خۆشی و بایه‌خه‌ که‌ وه‌ک ده‌سه‌لاتێکی زل هێز له‌ نێو گۆڕه‌پانی که‌تواری کوردستاندا به‌ هه‌موو به‌هاو بنه‌ماکانیه‌وه‌ چه‌مکێک له‌ خامه‌ زێرین له‌ نێو چوارچێوه‌ییه‌کی پڕ بیر  و هزری چالاک خۆیان ده‌خه‌نه‌ نێو چیرۆکه‌ کانی ژیان ، بۆ ده‌رخستنی هه‌موو ئادگار و لایه‌نه‌کانی راسته‌قینه‌ی ژیانی کورده‌واری ، ئه‌وه‌ی لێه‌ گرنگه‌ هه‌ول بدرێت به‌ هه‌موو  قه‌له‌م له‌ ده‌ستان و رۆژنامه‌نوسان بتوانن که ئه‌م هه‌له‌ له‌ یاد نه‌که‌ن و تا دوا دلۆپی خوێن به‌رگری له‌و وتار و گوتاره‌ راسته‌قینه‌یانه‌ بکه‌ن که‌ هه‌لگری نێو ناخی که‌مه‌لگه‌ و مرۆڤه‌کانه‌ ، یه‌کێک له‌و ئاسته‌مانه‌ی که‌ ده‌که‌ونه‌ رێگه‌ی رۆژنامه‌نوسان نه‌بوونی ئازادرییه‌کی رۆژنامه‌ییه‌ که‌ زۆربه‌ی رۆژنامه‌نوسان له‌ نێو ئه‌م واقیعه‌ دا خۆیان ده‌بیننه‌وه‌ و بگره‌ زۆر جار ماف و به‌هاکانی خۆیانیان لێ زه‌وت ده‌کرێت که‌ ئه‌مه‌ش یه‌کێکه‌ له‌و کۆسپ و ته‌گه‌رانه‌ی که‌ له‌ نێو دنیای ئه‌ومرۆکه‌ی کوردستان به‌رچاو ده‌که‌وێ و مرۆڤی کورد له‌ هه‌موو روویه‌که‌وه‌ مه‌به‌ژستی ئه‌وه‌ییه‌ که‌ خزمه‌تێک بکات به‌ رۆژنامه‌گه‌ری و خه‌لکی کوردستان تا گشت که‌م و کورتی و ره‌هه‌نده‌کانی لاوازی ژیان و ده‌سه‌لات بخاته‌ به‌رده‌ستی کۆمه‌لگه‌ و بلێت ئه‌وه‌تا که‌لێنه‌کانی ژیان ئێوه‌ش چاوتان بخه‌نه‌ سه‌ری و به‌ دیده‌نی خۆتان راستیه‌کان ببینن ، به‌لام به‌داخه‌وه‌ له‌به‌ر نه‌بوونی ئه‌م ئازادیه‌ و رێگرتنی ده‌سه‌لات له‌ نیشان دانی راستیه‌کان و بگره‌ به‌گرتن و کوشتن و تۆقاندنی رح\ۆژنامه‌نوسان کۆتایی به‌ شانۆگه‌رییه‌که‌ دیت بگره‌ له‌ زۆربه‌ی شوێنی کوردستان زمان حالی خۆشمان قه‌ده‌غه‌ییه‌ و نایه‌لن قسه‌ی پێ بکه‌ین وه‌ک له‌ رۆژئاوا یان له‌ باکور یان له‌ رۆهه‌لات ، ره‌نگه‌ بۆ ده‌رخستنی راستیه‌کانیش  باشوریش هه‌مان رای هه‌یه‌ به‌لام ره‌نگه‌ ئه‌مه‌ لایه‌نێکی تری ژیان بێت و واقیع ئه‌مه‌ قبول نه‌کات ، بۆیه‌ له‌م یاده‌دا به‌ ناوی ستاڤی مالپه‌ری کوردژین  پیرۆزبایی خۆمان ئاراسته‌ی گشت رۆژنامه‌نوسان و رۆژنامه‌گه‌ری کوردی ده‌که‌ین هیوای به‌خته‌وه‌ریان بۆ ده‌خوازین و هه‌رده‌م خامه‌که‌یان له‌ رێگه‌ی ئازادی راده‌ربرین بێت و ده‌سه‌لات بخه‌نه‌ ژێر وشه‌و په‌یڤه‌ راسته‌قینه‌کانیان .

سیروان واحد
به‌رێوه‌به‌ری مالپه‌ری کوردژین

 
ئه‌ده‌ب و هونه‌ر
وێنە
زانیاری ده‌رباره‌ی ئۆسکاری ئه‌مساڵ
ئه‌مساڵ یادی 85 ساڵه‌ی خه‌ڵاتی ئۆسکاره‌، که‌ خه‌ڵاتێکی جیهانیه‌ و هه‌موو ئه‌ستێره‌کان...
وێنە
ئه‌مشه‌و ئارگۆ خه‌ڵاتکرا
ئارگۆ Argo به‌رده‌وامه‌ له‌ بردنی خه‌ڵاته‌ جیهانیه‌کان، شه‌وی رابردوو به‌رواری 10...
وێنە
هونەرمەندی لاو شاکار ستار لە بەرهەمێکی نوێدا
  شاکار ستار گەنجێکی تازە پشکوتوی ناو باخچەی هونەری کوردیە، و ساڵی ١٩٩١ لەشاری سلێمانی لەدایک بوە، ساڵی...
وێنە
ژن بابه‌ته‌ یان ده‌قی شیعری؟!
  ژن بابه‌ته‌ یان ده‌قی شیعری؟! هێمن عومه‌ر خۆشناو به‌ درێژایی مێژووی ئه‌ده‌بیات و له‌...
وێنە
کورتەیەک لە ژیانی فرانسیس هۆدگس نوسەری باخچە نهێنیەکە
فرانسس هۆدگس بێرنێت لەساڵی 1849 لە مانشستەری ئینگلتەرا لەدایک بوە، لەتەمەنی چوار ساڵیدا باوکی مردوە، لەساڵی...
وێنە
سه‌گ وه‌ڕى و كاروان تیَپه‌ڕى
                                 ...
وێنە
ئەنجلینا جولی سەد هەزاردۆلاربە پەنابەرە سوراییەکان دەبەخشێت
ئەستێرەی هۆلیوود ئەنجلینا جولی بری سەد هەزار دۆلاری وەک یارمەتی بە پەنابەرە سوریاییەکان بەخشی بەپێی...
وێنە
بۆ کوردستان ئامادە نیە باوەش بۆ هونەر بکاتەوە؟!
جێگەی باسە کوردستان وەکو وڵاتێکی سەر بە ئێراق هەرچەندە کە لە بواری سیاسی و بوارەکانی تردا دواکەوتوە، هۆکاری...
وێنە
گەوهەری میوزیک یانی
گەوهەر و داهێنەر و ئاوازدانەر و خاوەن بەناوبانگ ترین گروپی میوزیک یانی لەدایک بوی چواردەی نۆڤێمبەری ١٩٥٤ لە...
وێنە
نوێترین کلیپی هونه‌رمه‌ند " که‌ژال ئاده‌می "
  له‌‌سه‌‌ر لێوی گوڵی ژین بزه‌‌ی سوبحی ئومێده وه‌‌ره ئه‌‌ی موتریبی دڵ...
وێنە
تیشكیَك له‌سه‌رئه‌لبومه‌كه‌ى خالید ڕه‌شیدو قسه‌یه‌كیش له‌باره‌ى ئه‌نفالى هونه‌رى كوردی
گۆران دوكانى جاریَكیتر ده‌نگیَكى خۆش, وه‌ك ده‌نگى پروشه‌ى باران و ده‌گیَكى جوان وه‌ك دیمه‌نى...
وێنە
شه‌و لاى (مه‌حوى) روانینیَكى ئیستیَتیكیانه‌ به‌شى دووه‌م و كۆتایى
هیَمن عومه‌ر خۆشناو (شه‌قلاَوه‌) گه‌ر فیراق ئاگر هه‌موو رۆژىَ له‌ جه‌رگى به‌رنه‌دا بۆ...
وێنە
ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ی جه‌سته‌ی ئافره‌ت ده‌کاته‌ تابلۆ ..
گه‌وره‌ هونه‌رمه‌ندی ئه‌مریکی "كريج تريسی " ته‌مه‌ن 44 ساڵ فلچه‌که‌ی هه‌میشه‌ ...
وێنە
ئەنجیلینا جولی غیرە دەکات
رۆژنامەی " كلوزير" لە کۆپیە فەرنسیەکەیدا ئاشکرای کرد کە ئەستێرەی هۆلیود " ئەنجیلینا جولی " هەستی بە...
وێنە
شه‌و لاى (مه‌حوى) روانینیَكى ئیستیَتیكیانه‌ به‌شى یه‌كه‌م
هیَمن عومه‌ر خۆشناو (شه‌قلاَوه‌) سه‌ره‌تا ئیستیَتیك و شیعر له‌ زۆر لاوه‌ سه‌رچاوه‌كانیان...
وێنە
راغب علامه‌ مۆبایله‌که‌ی لێدزرا
دوای ئه‌وه‌ی له‌گه‌ل براکه‌ی له‌ یه‌کێک له‌ چێشتخانه‌کانی شاری پاریسی پایته‌ختی ولاتی...
وێنە
ئه‌و وێنانه‌ی دنیای هونه‌ری وێنه‌گرتنیان هێنایه‌ پرسیار
وێنه‌گری به‌ناوبانگی جیهانی "مارك ماوسون " که‌ پسپۆره‌ له‌ وێنه‌گرتن له‌ ژێر ده‌ریا...
وێنە
ئه‌لیسا له‌ ریزی به‌هێزترین 100 ئافره‌ته‌کانی عه‌ره‌به‌
گۆرانیبێژی لوبنانی "ئه‌لیسا " دلخۆشه‌ به‌وه‌ی که‌ ناوی له‌و که‌سانه‌دا هه‌یه‌...
وێنە
فضل شاکر له‌ ترسی کوشتن راده‌کات
گۆرانیبێژی لوبنانی "فضل شاکر " ولاتی لوبنان جێده‌هێلێت و رووده‌کاته‌ ولاتی قه‌ته‌ر به‌پێی...

ناردنی بابه‌ت

sirwan@kurdzhin.net
یان
sozi@kurdzhin.net

میوان له‌سه‌رهێڵ

کوردژین میوان له‌سه‌رهێڵه