❤❤یـــانەی کوردژیـن/Kurd Zhin❤❤/ / سایکۆلۆژیای خه‌و – منداڵ و خه‌و –خه‌وی کورت و خه‌وی درێژ

.



نازناو:  وشه‌ی تێپه‌ڕبوون:  ‌  |  

ئاگاداری

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌به‌ڕێزان : هه‌رکاتێک کێشه‌یه‌ک یان په‌یامێکی ناشیاوت به‌رچاو که‌وت له‌یانه‌دا ئه‌توانن په‌یوه‌ندی بکه‌ن به‌ :_

1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) .. ژمارەی مۆبایل ( 07812539505 ) .

2- به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ( ReKaN ) له‌ ئه‌وروپا به‌ ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره‌ ته‌له‌فوونی( 00447754007706) .

New Page 1

    بابه‌ته‌ گرنگه‌کانی به‌کارهێنانی یانه‌  



#1 2012-06-08 19:16:53

یاسه‌مین
کازیوەی یانە
شوێن: سلێمانی
ڕێكه‌وتی به‌ ئه‌ندامبوون‌: 2008-09-27
دواترین سه‌ردان: 2012-12-23
په‌یامه‌كان: 1485
ویبگه‌
WindowsOpera

سایکۆلۆژیای خه‌و – منداڵ و خه‌و –خه‌وی کورت و خه‌وی درێژ

سایکۆلۆژیای خه‌و – منداڵ و خه‌و – ده‌روونناس: سامان سیوه‌یلی

زۆرێک له‌دایک و باوکان سکاڵا ده‌که‌ن له‌ده‌ست خه‌وی منداڵه‌کانیان، یان هه‌ر نه‌بێت له‌کاتی تووشبوونی منداڵه‌کانیان به‌ جۆرێک له‌جۆره‌کانی تێکچوونه‌کانی خه‌و، یه‌کێک ده‌ڵێت (منداڵه‌که‌م له‌کاتی خۆیدا ناخه‌وێت)، ئه‌وی دی ده‌ڵێت (منداڵه‌که‌م ناوێرێت به‌ته‌نها له‌ژووری خۆیدا بخه‌وێت)، (له‌کاتی نووستندا به‌قیژه‌ و گریانه‌وه‌ به‌ئاگا دێته‌وه‌)، (میز ده‌کات به‌خۆیدا له‌کاتی نووستندا) و … تد. تێکڕا ئه‌م ‌حاڵه‌تانه‌ ده‌بنه‌ مایه‌ی ژانکۆی گه‌وره‌ بۆ خێزانه‌کان و ده‌بنه‌ هۆی تێکچوونی خه‌وی گه‌وره‌کانیش، بۆیه‌ له‌ هه‌ندێ باردا دایک و باوکان به‌شێوازی هه‌ڵه‌ به‌ڕووی منداڵه‌کانیاندا ده‌وه‌ستنه‌وه‌ که‌ ئه‌مه‌ش گرفته‌که‌ لای منداڵ زیاد ده‌کات.
منداڵانی تازه‌ له‌دایکبوو نزیکه‌ی (16-18) کاژێر ده‌خه‌ون که‌ دابه‌ش ده‌بێت به‌سه‌ر (4-5) ماوه‌دا، له‌پاش تێپه‌ڕبوونی دوو مانگ به‌سه‌ر ته‌مه‌نی منداڵدا خه‌وی منداڵ زیاتر ده‌که‌وێته‌ شه‌وه‌وه‌، ئه‌مه‌ش هه‌لێکی باشتر بۆ خه‌و و پشووی خێزان ده‌ڕه‌خسێنێت. هه‌رچه‌نده‌ ورده‌ خه‌وی منداڵ زیاتر به‌لای شه‌ودا خۆی ده‌کێشێت، به‌ڵام منداڵ نوستنی ڕۆژی هه‌رده‌مێنێت، کاتێک ته‌مه‌نی منداڵ ده‌گاته‌ (3-6) مانگ، پێویستی به‌ سێ جار نوستن و سه‌رخه‌و شکاندن ده‌بێت، وه‌ له‌ته‌مه‌نی (6-12) مانگیدا دوو جار ده‌خه‌وێت له‌ڕۆژدا و له‌ته‌مه‌نی یه‌ک ساڵیدا ته‌نها یه‌ک جار، به‌جۆریک کۆی کاژێره‌کانی خه‌وی له‌م ته‌مه‌نه‌دا له‌نێوان (12-14) کاژێر ده‌بێت. به‌ڵام بێداربوونه‌وه‌ له‌خه‌وی شه‌ودا له‌ شه‌ش مانگی دووه‌می ساڵی یه‌که‌می ته‌مه‌نیدا زیاتر ده‌بێت، ئه‌م گرفته‌ هه‌تا ته‌مه‌نی دوو ساڵی منداڵ به‌رده‌وام ده‌بێت، به‌ڵام له‌گه‌ڵ تێپه‌ڕبوونی کاتدا منداڵ له‌م گرفته‌ ڕزگاری ده‌بێت و هیچ کاریگه‌رییه‌کی نابێت له‌سه‌ر گه‌شه‌ و ته‌ندروستی منداڵ.
لێره‌دا چه‌ند ڕێنماییه‌ک بۆ دایک و باوکان ده‌خه‌ینه‌ ڕوو تاکو یاریده‌یان بدات له‌ پرۆسه‌ی گونجاندنی منداڵه‌کانیان له‌گه‌ڵ خه‌ودا له‌ ساڵی یه‌که‌می ته‌مه‌نیاندا:
1- منداڵه‌که‌ت وا بار بهێنه‌ که‌ شه‌و بۆ خه‌وه‌ و ڕۆژیش بۆ بێداری، هه‌ر له‌م ڕێیه‌وه‌ کاتی یاریکردنی ته‌نها له‌ڕۆژدا بێت.
2- هاوکاریی منداڵه‌که‌ت بۆ فێربوون له‌سه‌ر هاوبه‌ندی کردن له‌نێوان خه‌و و جێگه‌ی نووستندا، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م ئامانجه‌ش بێته‌ دی ده‌بێت منداڵ له‌کاتی خه‌ویدا ببرێته‌ سه‌ر جێگه‌ی نووستنه‌که‌ی و ڕێگه‌ی نه‌درێت له‌ژووری دانیشتن یان له‌باوه‌ش و کۆشی دایک و باوکدا بخه‌وێت.
3- ده‌بێت ڕووناکی له‌ژووری نووستندا ڕووناکییه‌کی کز بێت.
4- ئه‌گه‌ر منداڵه‌که‌ت بێدار بووه‌وه‌ له‌شه‌ودا یه‌کسه‌ر سه‌رنجی مه‌ده‌، ئه‌گه‌ر گریا ئه‌وا به‌میهیره‌بانییه‌وه‌ هه‌وڵبده‌ هێمنی بکه‌ره‌وه‌ و دڵنیایی پێببه‌خشه‌، یان دایبییه‌که‌ی بۆ بگۆڕه‌ ئه‌گه‌ر پێویستی کرد، له‌م حاڵه‌تانه‌دا ڕووناکی ژووره‌که‌ هه‌ڵ مه‌که‌، ئه‌و وتووێژه‌ی له‌گه‌ڵ منداڵه‌که ده‌یکه‌یت با به‌ده‌نگێکی نزم و له‌سه‌رخۆ بێت، ئارامی خۆت له‌ده‌ست مه‌ده‌. ئه‌گه‌ر منداڵ هه‌ستی کرد بێداربوونه‌وه‌ی ده‌بێته‌ مایه‌ی گرنگی پێدانێکی زۆر له‌لایه‌ن گه‌وره‌کانه‌وه‌ ئه‌وا له‌سه‌ر ئه‌م باره‌ ڕادێت و ئیدی په‌نا بۆ ئه‌م ڕه‌فتاره‌ ده‌بات به‌مه‌ستی سه‌رنج ڕاکێشانی خێزان.
5- زۆر شیر پێدان به‌منداڵ له‌شه‌ودا کار ده‌کاته‌ سه‌ر خه‌وی منداڵ و ده‌بێته‌ مایه‌ی بێداربوونه‌وه‌ی فره‌بار بووه‌وه‌ (3-8) جار له‌شه‌وێکدا منداڵ بێدار ده‌کاته‌وه‌. له‌ته‌مه‌نی شه‌ش مانگیدا منداڵه‌ ته‌ندروسته‌کان ده‌توانن سه‌رچاوه‌ی خۆراکی پێویست له‌ ڕۆژدا وه‌ربگرن بۆ خۆیان، بۆیه‌ له‌کاتی زۆر بێداربوونه‌وه‌ی منداڵ له‌کاتی خه‌ودا به‌مه‌ستی وه‌رگرتنی خۆراک، دروست وایه‌ ڕاوێژ به‌پزیشکی منداڵان بکرێت، بۆ گه‌یشتن به‌پلانێکی چاره‌سه‌ریی به‌مه‌به‌ستی که‌مکردنه‌وه‌ی له‌سه‌رخۆی بێداربوونه‌وه‌ی منداڵ.
له‌قۆناغی ده‌ستکردن به‌ ڕۆشتن هه‌تا پێش چوونه‌ قوتابخانه‌:
له‌ته‌مه‌نی دوو ساڵیدا منداڵ به‌تێکڕا (12-13) کاژێر ده‌خه‌وێت، کاژێرێک یان دوو کاژێر له‌ڕۆژدا و (11) کاژێر له‌شه‌ودا، له‌م ته‌مه‌نه‌وه‌ کاتی نووستنی منداڵ ڕێکخستنێکی زیاتر به‌خۆیه‌وه‌ ده‌بینێت. به‌ڵام چه‌ند گرفتێکیش له‌م ته‌مه‌نه‌دا سه‌رهه‌ڵئه‌دات که‌ ئه‌وانیش: ڕه‌تکردنه‌وه‌ی منداڵ بۆ نووستنی به‌ته‌نها، گریان له‌ واده‌ی خه‌وتندا، بێداربوونه‌وه‌ به‌گریانه‌وه‌ له‌شه‌ودا.
بۆ گرتنه‌به‌ری شێوازی دروست بۆ گرفتانه‌ پێویسته‌ ئه‌م ڕێوشوێنانه‌ بگیرێنه‌ به‌ر:
1- کاتی نووستن بۆ منداڵ دیاری بکه‌ و به‌رده‌وام جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌م واده‌یه‌ بکه‌ره‌وه‌.
2- دوو بکه‌وه‌ره‌وه‌ له‌ وروژاندنی منداڵ به‌ که‌لوپه‌لی یارییه‌کانی له‌پێش کاتی خه‌وتنیدا.
3- هه‌وڵبده‌ منداڵه‌که‌ت ژووری نووستنه‌که‌ی خۆش بوێت، به‌هۆی دانانی پێخه‌فی سه‌رنج ڕاکێش و پاکوخاوێن ڕاگرتنی شوێنی نووستنه‌که‌ی و ڕێگه‌ی پێبدرێت ئه‌و که‌ره‌سه‌ یارییه‌ی لای په‌سه‌ند و خۆشه‌ویسته‌ له‌ژووری نووستنه‌که‌یدا بێت.
4- منداڵه‌که‌ت ڕابێنه‌ له‌سه‌ر سیستمێکی دیاریکراو پێش خه‌و، وه‌ک خوێندنه‌وه‌ی چیرۆک.
5- به‌رهه‌ڵستی ئاره‌زووی منداڵ بکه‌ بۆ درێژه‌دان به‌خوێندنه‌وه‌ی چیرۆک یان هه‌ر شتێکی تر که‌ منداڵه‌که‌ بیه‌وێت به‌هۆیه‌وه‌ کاتی مانه‌وه‌ی دایک و باوکی له‌گه‌ڵیدا درێژتر بێته‌وه‌.
6- جێگیر به‌ له‌بڕیاره‌کانت و له‌سه‌ر هه‌مان پره‌نسیپ بڕۆ هه‌موو شه‌وێک.
7- ئه‌گه‌ر منداڵه‌که‌ت به‌ته‌نها ده‌خه‌وێت له‌ژوورێکی تایبه‌تیدا وا ڕایبێنه‌ که‌ تۆ له‌گه‌ڵیدا نامێنیته‌وه‌ له‌ژووره‌که‌یدا هه‌تا خه‌وی لێده‌که‌وێت، به‌ڵام دڵنیای بکه‌ که‌ تۆ نزیکی لێوه‌ی هه‌ر کاتێک پێویست بکات.
8- له‌م ته‌مه‌ندا منداڵ ئه‌گه‌ری بێداربوونه‌وه‌ی هه‌یه‌ (وه‌ک گه‌وره‌کان)، بۆیه‌ ده‌بێت ورده‌ ورده‌ منداڵ فێر بکرێت چۆن ده‌ست بکاته‌وه‌ به‌ خه‌و. ئه‌گه‌ر منداڵ به‌گریانه‌وه‌ بێدار بووه‌وه‌ وه‌ تۆش زانیت ئه‌م بێداربوونه‌وه‌یه‌ نه‌ریته‌ نه‌ک تووشبوونی به‌حاڵه‌تێکی دیاریکراو، ئه‌وا پێنج خوله‌کێک چاوه‌ڕێ بکه‌ پێش چوونه‌ ژووری منداڵه‌که‌، کاتێکیش ده‌چیته‌ لای بۆ کاتێکی کورت لای بمێنه‌ره‌وه‌ و هه‌وڵی هه‌ڵگرتن و له‌باوه‌ش گرتنی مه‌ده‌، هه‌تا ده‌کرێت گفتوگۆی ساده‌ و کورتی له‌گه‌ڵ بکه‌، پاشان به‌جێی بهێڵه‌ هه‌تا ئه‌گه‌ر منداڵه‌که‌ به‌رده‌وام بوو له‌سه‌ر گریان، ئه‌گه‌ر هه‌ر به‌رده‌وام بوو ئه‌وا ده‌ خوله‌کێک چاوه‌ڕێ بکه‌ ئه‌وجا سه‌ری لێبده‌ره‌وه‌ و به‌هه‌مان شێوه‌ کاتێکی زۆر که‌م له‌لای بمێنه‌ره‌وه‌ و دڵنیایی پێببه‌خشه‌.
ته‌مه‌نی (6-12) ساڵان – ته‌مه‌نی قوتابخانه‌:
به‌شێوه‌یه‌کی گشتی کاتێک منداڵ ده‌گاته‌ شه‌ش ساڵان ئیدی پێویستی به‌ خه‌وی ڕۆژ نامێنێت و کۆی کاژێره‌کانی خه‌و له‌م ته‌مه‌نه‌وه‌ بۆ خوار (11) کاژێر داده‌به‌زێت. کاتێک ده‌گاته‌ ته‌مه‌نی (10) ساڵی ژماره‌ی کاژێره‌کانی خه‌وی بۆ نزیکه‌ی (10) کاژێر داده‌به‌زێت.
له‌م ماوه‌یه‌دا زۆربه‌ی ئه‌و گرفتانه‌ی خه‌و نامێنێت که‌ قۆناغی سه‌ره‌تای منداڵیدا بوونیان هه‌بووه‌ و زۆرینه‌ی منداڵان له‌م قۆناغه‌دا له‌شه‌ودا به‌باشی ده‌خه‌ون و له‌ڕۆژیشدا بێدارن هه‌روه‌کو گه‌وره‌کان، هه‌ندێ منداڵ له‌م قۆناغه‌دا شه‌وانه‌ زوو ده‌خه‌ون و به‌یانیانیش زوو بێدار ده‌بنه‌وه‌، هه‌ندێکیشیان شه‌وانه‌ دره‌نگ ده‌خه‌ون و به‌یانیانیش دره‌نگ بێدار ده‌بنه‌وه‌. گرفتی سه‌ره‌کی له‌خه‌وی منداڵدا له‌م ته‌مه‌نه‌دا بریتییه‌ له‌ واده‌ی نووستنی منداڵدایه‌ زیاتر له‌وه‌ی له‌ خودی خه‌وه‌که‌یدا بێت. باوترین گرفتیش له‌م بواره‌دا بریتییه‌ له‌ ڕه‌تکردنه‌وه‌ی خه‌و له‌لایه‌ن منداڵه‌وه‌. منداڵ هه‌وڵ ده‌دات واده‌ی نووستنه‌که‌ی دوا بخات، ئه‌مه‌ش یان به‌هۆی یاری کردنه‌وه‌یه‌ یان ته‌ماشا کردنی ته‌له‌فزیۆن و به‌کارهێنانی یارییه‌ ئه‌له‌کترۆنییه‌کانی وه‌ک پله‌ی سته‌یشن، یاخود بۆ به‌جێهێنانی ئه‌رکه‌کانی قوتابخانه‌.
که‌م خه‌وی له‌م ته‌مه‌نه‌دا ڕه‌نگدانه‌وه‌ی نه‌رێنی ده‌بێت له‌سه‌ر منداڵ له‌ ڕۆژدا، ئه‌و منداڵانه‌ی تێر خه‌و نابن تووڕه‌ ده‌بن و ڕه‌فتاری سه‌یر نمایش ده‌که‌ن، وه‌ له‌وانه‌یه‌ له‌پۆلدا خه‌ویان لێبکه‌وێت و ته‌رکیزی که‌م ببێته‌وه‌.
لێره‌دا هه‌ندێ ڕێنمایی ده‌خه‌ینه‌ ڕوو بۆ دایک و باوکان تاکو بتوانن خه‌وێکی دروست و باش بۆ منداڵه‌کانیان مسۆگه‌ر بکه‌ن:
1- واده‌یه‌کی زوو دابنێ بۆ خه‌وی منداڵه‌که‌ت، هه‌رچه‌نده‌ واده‌ی خه‌و له‌منداڵێکه‌وه‌ بۆ منداڵێکی تر جیاوازی ده‌بێت، به‌ڵام پێویسته‌ له‌سه‌ر دایک و باوکان ئه‌و واده‌یه‌ دابنێن بۆ خه‌وتنی منداڵه‌کانیان که‌ تێر خه‌وی بۆ منداڵه‌کانیان مسۆگه‌ر بکه‌ن.
2- ده‌بێت ژووری نووستنی منداڵ سه‌رنج ڕاکێش و ئارام بێت.
3- نابێت له‌ ژووری نووستنی منداڵدا ته‌له‌فزیۆن و کۆمپیوته‌ر و پله‌ی سته‌یشن و ئامێری یاری کردنی تری تێدا بێت، ده‌بێت ڕێگه‌ بدرێت به‌منداڵ که‌ره‌سه‌یه‌کی یاری ساکار و په‌سه‌ند لای منداڵ له‌گه‌ڵ خۆیدا دابنێت له‌ژووری نووستندا.
4- منداڵه‌که‌ت له‌سه‌ر هه‌ندێ نه‌ریتی به‌سوود ڕابهێنه‌، وه‌ک: چوونه‌ سه‌ر پێشاو و ددان شتن، پێش چوونه‌ ناو جێگه‌ی نووستن.
5- ڕێگه‌ مه‌ده‌ منداڵه‌که‌ت ته‌ماشای فیلمی ترسناک بکات له‌شه‌ودا، یاخود ته‌ماشای ئه‌و فیلمانه‌ی له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نیدا ناگونجێن.
6- پێش هاتنی واده‌ی خه‌وی به‌ ماوه‌یه‌ک ئاگاداری بکه‌ که‌ واده‌ی خه‌وی نزیکه‌، بۆ ئه‌وه‌ی ده‌ست له‌و چالاکییه‌ هه‌ڵبگرێت که‌ سه‌رقاڵه‌ پێوه‌ی و ئاماده‌گی وه‌ربگرێت بۆ چوونه‌ ناو جێگه‌.
7- هه‌وڵ مه‌ده‌ کێشه‌ و گرفته‌کانی خێزان له‌به‌رچاوی منداڵدا تاووتوێ بکرێت چونکه‌ کێشه‌ و ئاژاوه‌ی خێزان به‌مه‌ترسی داده‌نرێت بۆ سه‌ر ئاساییشی ده‌روونی منداڵ.




خه‌وی کورت و خه‌وی درێژ
ده‌روونناس:
سامان سیوه‌یلی

له‌سه‌ر هێڵ نی‌یه‌‌

 


#2 2012-06-10 20:13:43

دلان88
☆ سه‌رپه‌رشتیار ☆
شوێن: هةوليرةكةم
ڕێكه‌وتی به‌ ئه‌ندامبوون‌: 2012-04-19
دواترین سه‌ردان: 2013-12-25
په‌یامه‌كان: 1249
WindowsFirefox

Re: سایکۆلۆژیای خه‌و – منداڵ و خه‌و –خه‌وی کورت و خه‌وی درێژ

دةست خؤش بةسوود بووووووووووو كيانةكةم

Kurdzhin



زؤر سةيرة مرؤف فرياى رق لى بوونةوة بكةوى
كةجى هةموو تةمةن بةشى خؤشةويستى ناكات

له‌سه‌ر هێڵ نی‌یه‌‌

 


#3 2012-06-11 12:33:01

kazhan halabjay
جوانی کوردژین
شوێن: "HALABJA"
ڕێكه‌وتی به‌ ئه‌ندامبوون‌: 2012-04-21
دواترین سه‌ردان: 2013-07-29
په‌یامه‌كان: 582
WindowsXPFirefox

Re: سایکۆلۆژیای خه‌و – منداڵ و خه‌و –خه‌وی کورت و خه‌وی درێژ

dastakant xosh prshngy yana

Kurdzhin

خوایە گیان, هەندێ جار زۆر سەختە بۆ من لەوە تێبگەم ...!!
کە دەتەوێ چی بۆ من ڕووبدات, بەڵام متمانەم پێت هەیە ..!!
ئـەوە ئـەزانــم کـە بـاشـترینــم پــێ دەبـەخشــى .. يــالله .

له‌سه‌ر هێڵ نی‌یه‌‌

 


خوارووی مه‌كۆ

Your IP Address : 216.73.216.104
Powered by PunBB 1.2.15
© Copyright 2007 – 2011
Translated By : Webchin.Org
Design And Style By : Kurdzhin.net