.
1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) ..
ژمارەی مۆبایل ( 07812539505 ) .
2- بهڕێوهبهری گشتی ( ReKaN ) له ئهوروپا به ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره تهلهفوونی( 00447754007706) .






بابهته گرنگهکانی بهکارهێنانی یانه






پهڕهكان: 1








تایبەت بەکوردژین
وهزارهتى خوێندنى باڵا وتوێژینهوهى زانستى
زانكۆى صهڵا حهدین
كۆڵێژى ئاداب
بهشى كۆمهڵناسى
رِاپۆرتێك دهربارهى
ئــــــــــــایـــــنـــى بـــــودا
ئامادهكرنى قوتابی بهسهرپهرشتى
سورێن ئهكرهم م.مراد حكیم
ژیانی بودا
لهساڵی 560 له بنهمالهی (گائو تامای) پاشایهتی ساكیا لهدایك بووه .لهباكوری رۆژههڵاتی هیند لهشاری (لۆمبینی) كه ئێستا سنوری نیپاڵه باوكی (سود هودانا) بهرێوهبهری ناوچهكه بووه،دایكی ناوی (ماههیانا)، حهوت رۆژ دوای لهدایك بونی بودا مرد، له منداڵیدا لهگهڵ كچه خاڵهكهی (یاسو هارا) هاوسهرگیری كرد بووه خاوهنی كورێك ناوی (راهولا) بوو
رِۆژێك به لێخورِی عارهبانهكهی گوت دهیهوێت دهرهوهی شار ببینێت وئهم ههواڵهیان دایه باوكی، باوكی داوای لێكرد رِۆژێك سهفهرهكهی دوابخات دوای دواخستنی، باوكی فهرمانی دا ههموو پیرو پهكهوتهو ههژارهكان لهسهر رِێگهی كورِهكهی دور بخهنهوه، بهرێكهوت پیاوێك دور نهخرایهوه، بودا كههیچ كات خهڵكی وای نهدیبوو (ئهمه سهرهتای كراوهی رۆحی بودا بوو)
بودا دور لهچاوی باوكی گهشتهكانی بۆ دهرهوه شار دهست پێكرد رِۆژێكیان گوێ بیستی قسهیهك بوو كه ووتیان (پاك داوێنهكه له پیسیهكانی دنیا خۆی دور خستۆتهوه) ئهم دێره وایكر بودا بچێته سهر ئهم رێچكهی ژیانه بپرسێت پاك داوێنی چیه؟سهرهتا برسیهتی بهسهر خۆیدا سهپاند دواتر ههردو مامۆستاكهی (ئارالا كالاما و ئودرا كا ماپۆترا) زۆر كاریان تێكرد.یۆگا لهوانهوه فێر بووه، رۆژێكیان 525 پ.ز نوری زانست دلی رِوناك دهكاتهوه و دهست به ئامۆژگاری كردن دهكات له ژێر داری (بۆ) له گوندی (بده گایا)ئێستای ولاتی بیهار گهشته حهقیقهتی مانای ژیان و یاسای ژیانی دانا بودا كۆمهله یاسایهكی ئالۆزی بهناوی (وینایا) كۆكردهوه به كۆمهله وتارێك كهئێستا به (سوتراها) ناو دهبردرێت بڵاو كردهوه . 531 بودا پشت لهژیانی شاهانه دهكات و پارێزگارى دهكاته پیشه،
• بودا شیكردنهوهی خۆی له چارهنوسی لهسهر سێ وهرگرتنی بنچینهی سهقامگیر كرد (به سێ نیشانهی ژیان ناوی نا)
بودا شیكردنهوهی خۆی بۆ چارهنوس لهسهر سێ بنچینه سهقامگیرى كرد (به سێ نیشانهی ژیان ناوی نا)
• یهكهم /بناغهی ههموو نیزامی دینی بودا ناسهقاكگیرییه ،بودا ههموشتێك به تێپهرِ دهزانێت هیچ شتێك لهدنیای مادیدا سهقامگیر و جێگیر نیه ئهگهری ههیه شتێك سهقامگیر نیشان بدات بهڵام سهقامگیر بونی مهحاڵه،به تێپهرِبونی كات ههموو شتێك له زهریاو دهریاو روبارهكانیش تا مرۆڤ خۆشی دهگۆرِێت وسهرهنجام لهناو دهچن ئهمه ناسهقامگیرییه
• دوووهم/نیشانهی ژیان و ههستی ناسازی(دوهخا)بهمانای ئازاره كه ئهمهش بهرههمی ناسهقامگیرییه ههموو شته ناجێگیرهكان لهئهندێشهی بوودا ناسازگارن،دڵ بهستن به ههرشتێكی مادی بێ ئهنجام و بێ كهڵكه،
• سێههم/نیشانهی ههستی یان ژیان زادهی یهكهمینه ناویان ناوه(ئاناتمهن)بودا مرۆڤ به ئاناتمهن یان رۆحی ههمیشهی دهزانێت، مرۆڤ بونهوهرێكه پێك هاتووه له توخمه بینراوه زهینیهكان، لهم رِوهوه باوهرِ به بونی ناوكی ههمیشهی لهناخی مرۆڤه كه بهمردنی لهناو ناچێت، ئهم ناخه دهمێنێتهوه بهڵام نهفسی مرۆڤ نه بهڵكو ناخهكهی دهمێنێتهوه
ژیانی رِۆحانی ههر مرۆڤێك تایبهته به خۆی. ههروهكو چۆن هیچ تاكێكی مرۆڤ له یهكێكی تر ناچێت، ژیانی دڵداری ههر تاكێك لهگهڵ یهكێكی كه ناچونیهكه، ئهگهرچی ههردوكیان پهیرِهوی یهك دین و پێكهاتهو دهزگای تۆكمه دهكهن ئاینهكان بۆ ژیانی مرۆڤ وهك چوارچێوهیهك، پاڵپشتێك،ههندێك جاریش وهك بزوێنهرێكن، كهوانه ژیانی رۆحانه تاكێك واتای خۆی دهبێت،لهئاینی بودادا باوهرِ بهوهی كه گیانی مرۆڤ دوای مردنی له لهشێكی تردا كه لهوانهیه لهشی حهیوانێك بێت، دوباره دێتهوه ژیان ،شوێن كهوتوانی ئهم ئاینه وایكردووه كه ژیانی ههر زیندهوهرێك بهرِێزهوه سهیر بكرێت،جا مرۆڤه خۆ پارێزهكان بهتایبهتی راهیبهكانی بودا خۆیان لهخواردنی گۆشت دهپارێزن
• بودا بۆ تێگهیشتن له چارهنوسی مۆڤ چوا راستی پیرۆزی دهست نیشان كرد
یهكهم راستی ئهوه بوو كه ژیان له بنهماوه ناخۆشه
راستی دووهم ناخۆشی ژیان ئهوهیهكه لهئهنجامی ئارهزو مهندی ههمیشهی مرۆڤه،
راستی سێههم ئهمه بوو چارهنوسی مرۆڤ لهمهدا كورت نابێتهوه رێگهیهك بۆ ههڵاتن له دیلی ههیه
راستی چوارهم ئهوهیه رِێگاى شكاندی زنجیرى دنیایه بۆ گهشتن به ههشت ، ئهوانیش
1)باوهرِی رِاست 2
)ئیرادهی راست
3) وتاری راست
4) ئاكاری راست
5)داهاتی راست
6)ههوڵدانی راست
7)چاودێری راست
8) تهركیزی راست
ئهم پێرسته دهتوانین بۆ سێ بهشی جیاواز دابهش بكهین بهشی
یهكهم باوهرِی راست وئیرادهی راست بهبنهمای تێگهیشتنی راست مرۆڤ له سروشتی راستی پیوهندی دار دهبێت بودا دهیزانی بۆ بهئهنجام گهیاندنی بهرنامهی رِزگاری خۆی مرۆڤ دهبیًَت بهتهواوی گومانی خۆی له دنیا بگۆرِێت،باوهری راست بهم مانایه بوو حاشا كردن له تێگهیشتنی دنیا وهك كۆمهڵێك له كهرهستهی مادییه
•بهشی دووهم شێوازی ههشت لایهنه بهدهست دههات ئیرادهی راست كاتێك بهدهست دههات كه كهسهكه دڵنیا دهبوو شیكردنهوی بۆ ژیان راسته برِیاری دهدا لهبهرنامهی رزگاری ئهو لایهنگری بكات چاكه دهكات و ئازار به هیچ بونهوهرێ ناگهیهنێت و بێته ری بودا
•سێ ههنگاوی دواتر له شێَوازی ههشت لایهنه بۆ كهڵك وهرگرتن له دوو ههنگاوی یهكهم له كردهوهدا بوو وتاری راست وهك لهناوهكیهوه دهبینرێت بهمانای كهڵك وهرگرتنی شیاو له زمان بهڵام لهراستیدا ههموو كارو كردهوهكانی مرۆڤ لهگهل كهسانی تر لهخۆ دهگرێت كهسهكه بۆی نهبو درۆ بكات تۆمهت ههڵبهستێت بوختان بكات تهنانهت بهیهك وشهش بێت مرۆڤێكی كه پهرێشان بكات یان ئازاری دڵی بدات
•دوای ئهم ئیراده راسته له ههنگاوی دواتدا ئاكاری راست دهر دهكهوێت وهك مرۆڤ برِیاردهدات دزی نهكات خوێن نهرِژیِت گیرۆدهی پهیوهندیه جنسیه نارهواكان نهبێت ، لهمادده بێهۆش كهرو سهرخۆش كهرهكان خۆی بهدوور بگرێت وه كارێ نهكات ببێته هۆی ئازاری خهلكی
•دوای ئهوه داهاتی راست دێت پهیوهندی زۆری لهگهل ههنگاوی چوارهم ههیه فرۆشتنی ههموو شتێكی بهزیان قهدهغهیه وهك فرۆشتنی چهك و تهقهمهنی و قهسابی و مهی فرۆشتن ،
•شێوازی شهشهم ههوڵدانی راست بودا بو خۆ پاراستن له كاری نارهوا پێویست بوو خۆی له هیچ كارێك نهقوڵتێنی كه بزانی ئهنجامی خراپه
•زیندووبوونهوهو ژیانێكی نوێ
ههندێكجاریش وهك فهلسهفهیهك لهلایهن تیۆلۆگ و فهیلهسوفهكانهوهبۆی دهرِوانرێت. دوای بودا، لهلایهن موریدهكانیهوه زانیارییهكان زیاتر پهرهی پێدرا لهبوارهكانی بهتایبهت فهلسهفه و سایكۆلۆژیدا. بودیزم زۆرتر ههڵوهستهدهكات لهسهر مرۆڤێك كهئاواتی زیندووبوونهوهیهو دهستپێكردنی ژیانێكی نوێی دوور لهئازار. مهرجی بودیزمیش بۆ ئهمجۆره مرۆڤانه ئهوهیهكه دهبێت مرۆڤ خۆی فێری ئهوهبكات كهچۆن ههست و ئارهزووه ئاڵۆشاویهكانی بهتهواوی دابمركێنێتهوه و خۆی رزگار بكات لهداواكاری و چاو برسێتیهكانی ژیانی.
500 ملیۆن بودی ههیه
•ئهمرِۆ بودیزم ئایینی زۆرینهی زۆری ولاتانی باشووری رۆژههلاتی ئاسیایه، وهك (نیمچهدوورگهكانی هیند و چین و ولاتی تایلاند)، لهسهنتهری ئاسیاشدا ولاتانی وهك مهنگۆلیاو تیبت و سریلانكاو دوورگهی سیلان. بودیه زۆرهكانیش لهولاتی چین و ژاپۆن و نیمچهدوورگهی كۆریاو مالیزیاو سهنگافورهو ئیندۆنیسیادان. توانراوهب ودیزم بگهیهنرێتهئهوروپاو ئهمریكاو ئوستورالیاش، بهلام نهیتوانیوهجێگهپێی خۆی خۆشبكات لهئهفهریقا (جگهلهئهفریقای باشوور)و رۆژههلاتی ناوهرِاست و ئهو ولاتانهی دیكهی كهبهدونیای ئیسلام ناسراون. لهئاماری ساڵی 2000دا ژمارهیان به450 تا 500 ملیۆن كهس مهزهندهكراون. ئایینی بودیزم دوو شالقی لێبۆتهوه، یهك (سێراڤادا) واته(زانیاریهكۆنترینهكه)، ههموو بودیهكانی سریلانكا و تایلاند پهیرِهوی لێدهكهن. دوو (ماهایانا) واته(عهرهبانهگهورهكه)، ههموو بودیهكانی نیپاڵ و تیبت و چین و كۆریاو ژاپۆن پهیرِهوی لێدهكهن. لقێكی بچووكتریش ههیهو پێیدهوترێت (تانتریسكا).
•چوار راستی
وشهی بودا دهگهرِێتهوهبۆ كهسێك بهناوی (سیدهارتا گاوتاما) كهدامهزرێنهری ئهم ئایینهیهو لهسالانی 550 تا 450 پ.ز لهژیاندابووه، به(ئهو ههمیشهبێداره)ش ناودهبرێت. ههرچهند كۆمهڵێك بۆچوونی جیاواز ههیهدهربارهی سالانی لهدایكبوون و مهرگی بودا، ساڵی 1965 بودییهكان مهراسیمی یادی 2500 ساڵهی مهرگی بودایان گێرِا. وهك زۆربهی زۆری ئایینهكانی دیكهئهم ئایینهش كۆمهڵێك نووسینهوهی دژبهیهكی تێدایه، ههرچهند نووسینه لهیهكچووهكانیشی زۆرن، وهك (كارما)و سهرلهنوێ لهدایكبوونهوه. بهپێی بۆچوونی ئهم ئایینه مرۆڤ چهند جارێك لهدونیادا لهدایك دهبێتهوهو دهمرێت، تهنها ئهوكاته مرۆڤ دوای لهزیندووبوونهوهی له(نیرڤانا)، واته(بهههشت ئاسا)دا نامرێت و لهدایكیش نابێتهوه ئهگهر توانیبێتی لهدواژیانی دونیایدا بهكردهوهی باش خۆی گهیاندبێته ئاستی (كارما)ی باش واتهمهرجهكانی بودای بهتهواوی هێنابێتهدی ئهگینا بهبهردهوامی دهكهوێته(كارما)ی ئازارهوهو زیندوودهبێتهوه.
• لهم ئایینهدا چوار راستی دهستنیشانكراوه كهوهك مهرجهكانی بهئهبێبووی ئازار دادهنرێن، بریتین له:
• راستی دهربارهی ئازار
• راستی دهربارهی سهرچاوهی سهرههڵدانی ئازار
• راستی دهربارهی كۆتایی ئازار
• راستی دهربارهی رێگهی كۆتایی پێهێنانی ئازار،
•بودا بوونهوهرێكی ههتاههتاییه
بهپێی نووسینهكانی ئهم ئایینه، بودا هیچ كاتێك وهلامی ئهو پرسیارهمیتافیزیكیانهی نهداوهتهوهو بێدهنگی ههڵبژاردوه، بهتایبهت پرسیارهكانی وهك: بوونی جیهان ئهزهلییهیان نا؟، لهش و روح یهك یهكهی یهكگرتوون یان نا؟ .... هتد.
زۆربهی بودیستهكان كۆكن لهسهر ئهوهی كه وشهكان بهشناكهن بۆ وهلامدانهوهی ئهو جۆرهپرسیارانه و لاوازیشن لهگهیشتن بهمهبهست. ههموو بودیستهكان كۆكن لهوهی كهپێش (گاوتاما) ی بودا، بوداگهلێكی زۆر ههبوونهو لهئاییندهشدا بودای دیكهدێنهسهركار. ههندێك لهبودیستهكان لهوبرِوایهدان كهبودا بهتهواوی لهمرۆڤ ناچێت، چونكهبودا بۆههمیشهلهسهر زهویهو بێكۆتاییهو ئاگای لهچۆنیهتی ژیان بردنهسهری مرۆڤه. لهكاتێكدا ههموو بودیستهكانی سهر بهههر سێ قوتابخانهكانی (ماهایاناو دهارماو سانگها)ی ئایینی بودیزم لهو برِوایهدان كهبودا بوونهوهرێكی ههتاههتاییه.
ئهم ئایینهلهئایینه ئیبراهیمییهكان بهتایبهت ئایینی (یههودی و مهسیحی و ئیسلام) جیاوازه بهتایبهت لهبواری ئامۆژگاریكردنی مرۆڤ لهژیانی ههنوكهیدا (سهر زهوی)، چونكهلهم ئایینهدا كهمتر پهنادهبرێتهبهر ههڵهو راست، كاری دروست و كاری تاوان، بهڵكو زیاتر بیر لهجیاكردنهوهی كارهتێكدهرهكان لهگهڵ كارهداهێنهرهدامهزرێنهرهكان دهكرێت كهلهسهردهمێكهوهبۆ سهردهمێكی دیكهلهگۆرِاندایهو ههموو كهسێكی بودی خۆی سهربهستهلهههڵبژاردنی باشترین رێگهی گونجاو بۆگهیشتن بهمهبهستهباشهكانی خۆی و ئهوانی دیكه. لهم ئایینهدا مرۆڤ دهبێت رهچاوی ئهم فهرمانهبكات بهتایبهت پێنج فهرمانی (یهك تا پێنج)، فهرمانهكان ئهمانهن: (بكۆژی كهس نهبێت، هیچ شتێك وهرنهگرێت كهمافی خاوهنێتی شتهكهی نهبێت و رێز بۆمافی خاوهنێتی ئهوانی دیكهههبێت، دوای لێكدانهوهو ههڵگرتنی بهرپرسیارێتی تهواو، سێكس لهگهڵ كهسی بهرامبهردا ههڵببژێرێت، ههمیشهراستگۆبێت و ههرگیز درۆنهكات، نهبێتههۆكار بۆ بهكارهێنانی مادهسرِكهرهكان و خۆیشی هیچ كات مهست نهكات، باس لهههڵهی كهس نهكات و ههمیشهگوێرِایهڵ و پاڵپشت بێت، خۆههڵكێشانی نهبێت و كهس بهكهم نهزانێت و لهههوڵی كهمكردنهوهی كهموكورِیهكانی خۆیدابێت، هیچ كات ئاستهنگ لهبهردهم یارمهتییهماددی و ناماددیهكانی خۆی بۆ خهڵكی دانهنێت، پهنا نهبرێتهبهر گۆشهگیری و ههمیشهكراوهو رووخۆش بێت).
•مونكهكانی ئهم ئایینه
لهم ئایینهدا 272 یاساو رێساو فهرمان ههن كهپیاوانی ئایینی (مونك) دهبێت رهچاوی بكهن، بۆنمونهمونكهكانی ئهم ئایینهنابێت (ئێواران نان بخۆن، لهزهت لهخۆشییهكانی ژیانی وهك مۆسیقاو دانس وهربگرن، لهنوێنێكی بهرفراوان و نهرم و خۆشدا بنوون، خاوهنی شتهبهنرخهكانی وهك ئاڵتون و ئهڵماس و خشڵ بن)، بهلام دهتوانن خاوهنی تهنها (دوو دهست جلی رهنگ پرتهقاڵی بن، یهك دهرزی درومان و یهك پشتوێنی چهرم بن، یهك دهوری بۆنان خواردن، یهك چهقۆی مووتاشین، یهك جامی كون كون بۆئهوهی نهكو ئاوی زۆر بخوات و فهرمانی بهبكوژنهبوونی پێشێلبكات(
دواترین جار دهستكاری كراوه لهلایهن سورێن (2011-01-07 13:09:36)


لهسهر هێڵ نییه







چوار دیارده
لهم ئایینهدا چوار دیاردهله پراكتیكدا بوونی ههیهو پهیرِهودهكرێن،
یهكهم، رامان، كهوهك تهكنیكێكی لهش بهكاردههێنرێت بهمهبهستی خاوبوونهوهی روح و لهش و ئاسانكردنی توانای چوونهناو ناخی خۆو گوێرِاگرتن لهداخوازیهكانی ناخ بههیوای هێوربوونهوهی. ئهم تهكنیكهپێی دهوترێت ڤیپاسانی یان پێلی كهلهبوداوهسهرچاوهدهگرێت و بۆ ماوهی 2500 سالهبهكاردههێنرێت.
دووهم، زانیاری، كهلهو برِوایهدان بههۆیهوهئازارهناوهكییهكانی ناخ كهمدهبنهوه، بۆیهلای بودیهكان گرنگهمرۆڤ گوێبیست و خوێنهرو خوێندكاری تێكستهئایینیهكانی بودیزم بێت.
سێیهم، زێن یان كانژا یان هانژا، لای بودیهكان ئهمهش ههرجۆرێكهلهرِامان، بهلام لای بودا خۆی كهبههۆیهوهد هتوانێت ئایینه كه بهسهرتاسهری جیهاندا بلاوبكاتهوه. ههروهها بهبۆچوونی بودیهكان زێن ئاستێكی زۆر بالای ئایینیه بهگهیشتن پێی مرۆڤ دهتوانێت ههموو راستییهكانی گهردوونی بۆ روون و ئاشكرا ببێت و لهرِێگهی چوونه ناو ناخی فیزیكی و دهروونی خۆیهوه.
چوارهم، تانترا (وشهیهكی سانسكریتیهب هواتای یاسای بنهرِهت)، ئهمهناوی بهشێكی گرنگی نووسینهئ هدهبیهكانی ئهم ئایینهیهكه تیایدا غهیب و هێزه نامادیهكان .ئهم نووسینانه ههموو هێزی بوارهكانی (ئهسترۆنۆمی و ئهسترۆلۆژی (ئهستێرهناسی) و تهندروستی و فهلسهفهی سروشت) لهخۆدهگرن.
فهرمانه بنچینهییهكان
*خۆدورخستنهوه له كوشتن
*درۆ نهكردن
*دزی نهكردن
*بهكار نههێنانی مادده سر كهرهكان
*نهكردنی كاره جنسی نارهوا
لهم دنیادا ئهنجامدانی پینج كار له توانای هیج كهسدا نیه
1-رِێگرتن له تێپهرِبونی تهمهن
2-رێگرتن له نهخۆشی
3-رێگرتن له مردن
4-حاشاكردن لهو شوینهواری ئاگر وبڵێسه دوای كوژانهوه
5-حاشا كردن له لهناوچونی رِاستی
*جهژنه تبتیهكان
*ساڵی تبیتی مانگیه كهواته رۆژهكانی جهنی ههر ساڵه جیاوازه
*رۆژی 4/1 دهستپێكی مۆنلام چێنمۆ
9/4 *جیژنی لهدایك بوونی بودا
15/4 *یادی مردنی بودا
15/5 *پێشكهشكردنی دیاری بهخوا
25/10 *ساڵرِۆژی مردنی تسونگخاپا دامهزرێنهری دهستهی گێلۆگپا
*ژوئییه رۆژی لهدایك بونی دهلای لاامای ئێستا
*جهژمهكانی زن
21/5* رێزاێنانی شینران دامهزرێنهری مهزههبی دیار پاك
15 *ئوت رێزلێنای زێنجی
1 *ئۆكتۆبهر جهزنی ریزلێنان له بۆدهی دهارما یهكهم مامۆستا كه زن ی بۆ چین برد
هۆكارێكی تری سهرنج رِاكێشانی تری دینی بودا ،سهرقاڵبونی تاكهكهسه به دین له جیاتی سهرقاڵ بونی به كۆمهڵ واته مهراسیمی دینیه تهنها جێ به جێ دهكرێت نهك وهك ئاینهكانی تر به كۆمهڵ ،لهم دینهدا چین و ئاست دروست نابێت وهك له دینهكانی تر ....
*سێ پایهی فهلسهفی بودا
1-جیهانی ماددی لهگۆرانی بهردهوامدایه
2-ژیانی مرۆڤ له لیكدانهوهی كۆتای ناسازگاره
3-مرۆڤ رۆحی نهمری نیه
*مهبهستی له ناسازگاری ژیانی مرۆڤ ئهمهیه
كارما/باوهر بهوهی ههر كارێك بهرههمی ههیه كه حاشا ههڵنهگره ئهگهر لهژیانی ئێستادا دهرنهكهوێت بهڵام ههر دهردهكهوێت ،،وهكارما لای هیندیه بودایهكان بابهتی هۆكاری بونی مرۆڤه
گورو مامۆستای دینی ئهمه بۆ گهشهكردنی لایهنی رِۆخانی بهكاردێت وه بۆ ئامۆژگارییه
بهدهستنههێنان و به دی نه هێنانی خواستهكانی نهفس دهبێته هۆی كێشه و ئاڵۆزی ،زۆری و به دهست هێنانی خواستهكانی نهفس نابنانی خواستهكانی نهفس نابێته هۆی سهقامگیری وبهختهوهریهكی بهردهوام. كهواته باشتر له جیاتی ههوڵدان بۆ بهدهست هێنانی ئارهزوهكانی خۆتان ههوڵبدهن گۆرِانكاری و چاكسازی له خواست و ئارهزوهكانتاندا بكهن، له رِاستیدا به قهناعهت كردن دهتوانن بگهنه كامهرانیهكی راستهقینه ئهمهش بهوه دهبێت جیاوازی بكهین له نێوان خواستهكان و پێویستیهكانمان ، خواستهكانی خۆمان دیاری بكهین
كاتێك فێر دهبین خواست وئارهزوه كاتیهكانمان له خۆمان دور بخهینهوه و فێر ببین له رۆژ و كات و ساتا بژین ،له خولهكهكان و چركهكانی ژیانمان چێژ وهربگرین ، نهك ئهوهی ههمیشه له دوێنیدا بسورِێینهوه یان له بیری بهیانیدا بین
رێگه بدهن به مرۆڤ به خۆشهویستی به سهر تورِهیی دا زاڵ بێت رێگه بدهن با چاكه بهسهر خراپهكاندا زاڵ بێت رێگه بدهن ئهو بهرامبهر به كسی تاماحكار وه كهسی درۆزن رِاستیهكان بلێت
پهیامی ههمیشهیی ئاینی بودا:
مرۆڤ ههمیشه به دوای نهێنیهكانی ژیانهوهیه هێشتا نازانریت بۆچی چاكهكاران ناخۆشی دهبینن وه خراپهكان خراپه نابینن ، بهڵام ئایا ئاینهكانی تربودا توانیویانه ؟ وهڵامێك بۆ ئهم پرسیاره بدهنهوه؟
یهكێك له سهرنجرِاكێشهكانی ئهم دینه بۆ زۆربهی خهڵك به تایبهتی خهڵكی رۆژئاوا ئهوهیه كه (مابعد تبیعه)ئهم دنیایه له دنیایهكی نهبیراو به تهواوی جیاوازه ،دنیا لای بودا رهوتهكانه نهك شتهكان .
بودا مرۆڤێكی ئاسایی بوو، قهت خۆ به پێغهمبهر یان خودا نه دهزانی ئهمهش سهنگ و بههای بودای زیاد كرد، بودا زۆر گرنگی به یاسای هۆ ئهنجام دهدا ، دینهكانی تر ههموایان پێ داگرن له سهر سهلماندنی خوایهكی تاكو تهنها، بهڵام دینی بودا ههست به پێویستی ناكات زیاتر گرنگی به میتافیزیك دهدات .
•كورتهیهك له مێژوی دینی بودا (ساڵهكان به پێش زاین نوسراوه):
• 560 ساڵی له دایك بونی بودا
• 531 بودا پست له ژیانی شاهانه دهكات پارێزگاری دهكاته پیشه
• 525 نوری زانست دڵی رِووناك دهكاتهوه دهست به ئامۆژگاری كردن ئهكات
• 480 ساڵی مردنی بودا
• 480 دامهزراندنی شورای بودای یهكهم
• 386 بڵآوكردنهوه دهقهكانی وینایا وو سوترا
• 385دامهزراندنی شورای بودای دوو
• 244 دامهزراندنی شورای بودای سێههم ، دانانی شهریعهتی تراواد
• 240 گهشتنی دینی بودا بۆ سریلانك
• 100 دهركهوتنی مهزههبی مهههیانا
• 50 دهقه بوداییهكان بۆ یهكهم جار له سریلانكا دهنوسرێتهوه
• (ساڵهكانی دوای زاین)
• 100 چوارههمین وه دوایین شورای بودایی ناوسراو به كانیشكا
• 538 دینی بودا له كۆریاوه دهگاته ژاپۆن
• 750 دینی بودا به رِهسمی له تبت چێگیر دهبێت وهر دهركهوتنی مهزههبی واجریانا
• 1200 دینی بودا لهگهڵ موسڵمانان جهنگان
• 1870 كۆچبهران له چین و ژاپۆن دینی بودا دهگوازنهوه بۆ ئهمریكا
• واجریانا: شێوازی عیرفانی ئاینی بودا یه .
•زن: شێوازی خاڵی كردنهوهیه كورتهی فهلسهفهكهی ئهوهیه ههمو بونهوهرهكان رِوناكی زانستیان له دڵی خۆیاندا ههیه تهنیا گرفت ئهوهیه خۆیان نازانن وه ئهم مهزههبه دهیهوێت ناخی مرۆڤ له گهوههری خۆی ئاگادار بكاتهوه .
•تروادا: ژیانێكی رِێك و پێك و بهرههم هێنانی پاراست
لهسهر هێڵ نییه










سلاو و رێز دهستت خۆش بێت کاکه سورێن بۆ دانانی ئهم باسه بچوکه دهربارهی (( بودا ))
هیوادارم که ئهندامان سود وهرگرن له بابهتهکه و شارهزایی دهربارهی (( بودا )) پهیدابکهن که ئێستا وهک ئاینێک له جیهان مامهلهی لهگهل دهکرێت و پهیرهوکهرانی ئهم رێبازه واتا بودیهت به ههنگاوهکانی خۆیان دهزانن که له ژێر سێبهری ههژاری ژیان بهسهر بهرن ههروهک چۆن بودا باوهری به بونیهتی ههژاری ههبوو نهک سهرمایهداری و دهسهلاتێکی رههای فره لایهنه
حهزم کرد چهند دێرێک بخهمه سهر نوسینهکات
وهک باست له کورتهیهک دهربارهی بودا و له دایک بوون و ژیانی ئهوت کردووه .. بهلام رهنگه زۆر جار له نێو دنیای ئهمرۆدا باس لهوه بکرێت ئاخۆ بودا ئاینه یان نا ؟ یاخود بودا بانگهشهی کردووه بۆ پێغهمبهرایهتی یاخود خودایهتی ئهمه پرسیارگهلێکی زۆر ههلدهگرێت بهلام به بیروباوهری زۆربهی لایهنگرانی بودیهت بودا یهکێک بووه له پیاو چاکهکانی سهردهمی خۆی ..
شتێکی سهیر له لایهنگران و شوێنکهوتوانی ئهو له دوای مردنی بودا ئهوهیه که زۆربهی لایهنگرانی کردوویانه به (( پێغهمبهر )) و دوایش وهک خودایهک پهرستویانه واتا دوای ئهوهی که کردوویانه به پێغهمبهر کردووشیانه به خوا خۆی ئهمه له راستیدا ههلهیهکه ئهوان بهرامبهر به بودا کردوویانه چونکه بودا له ماوهی ژیانی دا نه خۆی به پێغهمبهر داناوه نه بهخواش تاکو خهلک له دوای ئهو بهم شێوهیه مامهلهی لهگهل بکهن
ئهگهر سهیری ئامۆژگاریهکانی ئهو بکهین وهک دیاردهیهکی لاسایی کهرهوه ههموو ئامۆژگاریهکانی وهک ئایینه ئاسمانیهکان داناوه جیاوازی ناکرێت لهگهل بونیهتی ئامۆژگاری له گهل ئامۆژگاریهکانی ئاسمان بهلام ئهو وهک کهسێکی زانا و زیرهک و لێهاتوو مامهلهی دهکرد لهگهل ههبوونی چاکیهت له ژیان وهک (( دادپهروهری )) بنهمایهک بوو له بیرو هۆشی ئهو ههموو کات له ژێر وتهی دادپهروهری قسه و باسهکانی دهرووژاند
ههردهم له پێناو رێگایهکی پهسند بۆ ژیان ههول و تێکۆشانی دهکرد ئهمهش بووه هۆی ئهوهی که ئامۆژگاریهکانی پهره بسێنێ وهک ئاینێک مامهلهی لهگهل بکهن و به ههموو جیهاندا بلاوبێتهوه که سهرهتای بوونیهتی له ئاسیا وهک هیندستان و چین و یابان و بگره تا ئهوروپا و ئهمهریکاش ههنگاوی نا و به ملیۆنان کهس یاخود دهتوانین بلێین زیاتر له سێ یهکی جیهان لهسهر بیروباوهری بودا پهروهرده بوونه و پهیرهو کهرانی ئهم رێبازهن
چهند شێوه ژیانێکی ههبوو وهک بلێین بایهخ دانی ئهو بۆ ژیان زیاتر لهسهر بنهماکانی پهروهرده بووه بهتایبهتی مرۆڤ لهسهر بنهرهتی زانستی دهروونی و خورهوشتی چاکه و راستی و هونهر بهرهنگاربوونهوهی خراپی و نا دادپهروهری بووه ههروهها بهردهوام دژی چهند دهستهواژهیهکی روون بووه وهک چاوچنۆکی له ژیان بهدرهوشتی و یاخود لهم رێگایانهوه گهیشت بهدهسهلات و سامان و پاره زیاترین جار له پێناو کامهرانی تێیدهکۆشی
بهلام گرنگترین رێگاکان که ئهو باسی لێوهکردووه وهک خۆت باست کردووه که ههشت رێگهن ئهوانیش
ئامانجی راست
بیروباوهری راست
وتهی راست
کردهوهی راست
ژیانی راست
تێکۆشانی راست
بیرهوهری راست
وردبوونهوهی راست
ئهمانه رێگه باشهکانی ئهو بوونه بهلام ئامۆژگاریه سهرهکهیهکانی ئهمانه بوونه
(( خراپه مهکه ... فێر به چۆن چاکه دهکهیت .... دلیشت پاک راگره ))
لایهنێکی تری بودا ئهوهیه که زۆر گرنگی و بایهخ دهدات به لایهنی (( هۆش و بیر و گیان و دڵ و دهروون )) ی مرۆڤ و پشتیگری کردنی ههژاران و دوورکهتنهوه له پایه و سامان و دهسهلات
راستیهکی تریش ههیه له بودا هیچ کات خودایهکی بۆ خۆی دانهناوه که بیپهرستێ بهلام له ههمان کاتیشدا بهرپهچی بوونی خودای نهداوهتهوه له هیچ کاتێک ههروهها دوای مردنی بهپێی زۆربهی سهرچاوهکان بودا هیچ نوسراوێکی له دای خۆی جێنههێشتوه تا ماوهیهکی زۆر تێپهری بهسهر مردنی ئهو ئینجا نوسرایهوه بۆیه زۆرێک له توێژهران گومانیان ههیه لهوهی که ئهوهی نوسراوهتهوه هی بودا خۆی بێت
دووباره دهستت خۆش بێت ببوره ئهم چهند دێرهم نوسی ئهمه تهنها بۆ دهولهمهند بوونی بابهتی بهرێزتان بوو
لهگهل خۆشهویستیم بۆت


لهسهر هێڵ نییه







سەرەتا لەناخی دڵمەوە خۆشحاڵم بەبەشداری بەڕێزت برای گەورەم کاک سیروان وە زۆر سوپاست دەکەم بۆ ئەو تێبینی و ڕونکردنەوانەت سوپاس بۆ زانیاریەکانت قسەکانت لەجێگای خۆیدایە
ئەوەی ئەمەوێت بیڵیم ئەوەیە کە ئەم جیاوازیە لە دیدو بۆ چونەکان کە لەهەموو ئاینێک هەیە .دیارە پەیڕەوانی ئاینی بودا وەک هەموو ئاینەکانی کە کەوتونەتە ژێر تێڕامانیک بۆ لێکدانەوەیەک سەبارەت بەدینەکایان ئەگەر چاوێک بە هەموو ئاینە دیارەکانی جیهان بگێڕین دەردەکەویت کە سەرجەم ڕەوت و ئاراستە جیاکان لەدوای مردنی پێغەمبەرەکانیان دروست بوون وەک
لەئاینی مەسیحیدا ئەوهاوەڵانەی پێغەمبەر عیسا دوای بەرزبونمەنەوەی بۆ ئاسمان هاوەڵەکانی ئنجیلیان کۆ کردەوە (مەتێ.لۆقا.یوحەننا.مەڕقۆس)توانیان ئنجیل کۆبکەنەوە بەڵام هەر یەک بەجۆرێک بوو لێک نزیکیان کەم بوو ئەمەش رەنگدانەوەی لەسەر دروست بوونی کاسۆلیک و پرۆتستانت و ئەرسەدۆکس بوو کە دوا گۆرانکاریەکان تا سەدەی شانزەیەم و ئێستاش بەردەوامە
لەئاینی ئیسلامیشدا بۆ هەریەک لە دەسەڵات و دەستکەوتەکانی خەلیفەکان و حوکمە شەرعیەکان بە پێ ێ مەزهەبەکان و ئیمامەکان گۆرانکاری بەرچاویان تێدایە بەرادەیەک لە مەزهەبی شیعەدا چەند شتێک دەکرێت کە بەپێی دەقی شەرعی خۆیان بەپەسەندی دەزانن بەڵام لە مەزهەبی سنیدا لێکدانەوەیەک و دیدێک جیاوازیان هەیە بۆ ئەو حوکمە
هەروەها لە ئاینی جولەکەدا پەیرەوانی سامری و حەسیدی و فەریسی و گنوسی و سەدوقی هەیە کەدەکرێت بە شێوەیەک لەشێوەکان بە مەزهەبی جیای جووی دابنێین کە وەک ئیسلام هەریەک دیدو بۆچون و حوکمی خۆی هەیە هەرلەناو ئاینەکەدا
ئاینی زەردەشتی و مەزدەکی و مانی هەر هەمان بڕیاردانی جیاواز بۆ ڕوداوەکان دەکریت لەلایەن پەیرەوای خۆیانەوە
دوبارە زۆر سوۆاس بۆ بەشداریت
لهسهر هێڵ نییه









دهستهكانت خۆش بێت كاكه سورێن بهڕاستی زانیاری باشت پێ ئاشنا كردم لهسهر بودا و ئاینهكهی
خوای گهوره سهركهوتووت بكات و ههمیشه بنكه زانیاریمان بهزانیارییه جوانهكانت دهوڵهمهند بكههیت
سهركهوتوو بیت بهقوربان

زیرهکی سنوری ههیه،،بهڵام هیچ سنورێک نیه بۆ بێ ئهقڵی.
لهسهر هێڵ نییه
پهڕهكان: 1
