.
1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) ..
ژمارەی مۆبایل ( 07812539505 ) .
2- بهڕێوهبهری گشتی ( ReKaN ) له ئهوروپا به ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره تهلهفوونی( 00447754007706) .






بابهته گرنگهکانی بهکارهێنانی یانه









ئةمانوئيَل كانت
-ى فةيلةسوفي ئةلمانىلةدايكبوى سالي 1724 ي شاري كؤنسبرط,بةيةك لة فةيلةسوفة هةرة دياريةكانثي ضاخى رؤشنطةري ئةورووثي دادةنريَت,.هةروةك (ويل ديورانت)لةثةرتوكى(ضيرؤكى فةلسةفة)يدا دةليَت: (لةهيض سةردةميَكى ميَزووى هزردا فةلسةفة نةطةيشتؤتة ئةو ئاستةو دةسةلاتةكة دةسةلافةلسة فة ىئة وبةسةرهزرةكانى ديكةسةدةىشانزة دازال بيت.دواى60 سال لة طة شةسةندنى دابراوى هزرى عة قلا نى لةدةسة لا تى عة قل هة رة ك تا بلو ية كى سثى بيت بة هة ست هزرة درة كية كا نى لة عة قيدة و بروا بو ن بة ئا يين دا ثؤ شرا وبيَت .كا نت هات تا كو بر وابون بة عة قيدة و ئا يينةكا ن بطيَريَتةوة.بةشيَوةيةكى سة ربة خو ى وةها كة دو ربيت لة عة قلى تيؤ رى ئة ور ووثا ش ئة وسابة هؤى هةولةكانى ظؤ لتيرو فرانسيس بيكؤ و سثيوزار وكو ندؤ رسى ضة ندان ناودارى ديكةى ضاخى رؤشنطة
رى هةنطاوى لةطةل هاويشت .كة لةهة مو يا ن طر نطتر دةسةلاتدار يةتى عة قلى زانستى بوو, بةجؤ ريَك كة كؤتا يى بة متمانةبونى كو يرانة بة هيزى شاراوةى زانست و لؤذيك بهيَنى.بؤهة مووئة وشتانةى كةروبةرووى جيهان دةبؤوة ئة ومنمانة كويَرةى كةلةسةر دةسةلاتدار يةتى رةهاى عة قل لةبر ياردان وةستا بو و .دووا كةوت تا ئةو كاتةى كة كانت تييدا بةديار كةوت . بؤئةوةى بةهو ى ثةرتووكة بةناوبانطةكةى (رة خنة ى عة قلى بيَطة رد )دو نيا ى ئة دة بى ئة و رو ثى لة و خة وة
عةقائيديةى خؤى بة ئاطابيَنيَتةوة لة كويَرةوةريةكان رايضلةكيَنىَ
, كة بةم كارة هةموو ئةو فةيلةسوفانةى سةرسام كرد كةخؤيان تةسليمى رةهابى عةقليةتى تيَؤرى و زالَبونى فةرمانةكانى كردبوو دواى خويَندنةوةيان بووة هؤى ئةوةى بةشيَوةيةكى سةرةكى بيروبؤضونةكانيان بطؤريَت. بؤنمونة(نيتشة)لة لاى خؤيةوة ثيَشوازيةكى طةرمى ليَكردو شوبنهاوةريش ئةم ثةرتوكةى داناكة مةزنترين نوسرهوة لة ئةدةبى ئةلمانى و لةهةموو بةرهةميَكى ديكةش بةناو بانطترة . تةنانةت طوتةيةكى بةناوبانطى هةية كة ثوختةكةى بةم جؤرةية(مرؤظ تا ثةرتوكةكةى كانت نةخويَنةتةوة وةتيَنةطات, لةبوارى مةعريفة هةر بةمندالى دةميَنيَتةوة)هيطليش كةدواتر بةديار دةكةويَت سةرتاسةرى فةلسةفة بة مةعريفةى كانت طيَ دةداتو دةليَت :(بؤ ئةوةى مرؤظ ببيَت بة فةيلةسوف ثيَويستة كانت بخويَنيَتةوة)جا ئايا دةبيَت ناوةرؤكى ئةم ثةرتوكة ضؤن بيَت كة ئةزمونى فةلسةفةى(كانت)ى تيَدا خركراونةتةوة وبوةتة هؤى طؤرينى نةخشةى هزرى و فةلسةفةى ئةورووثى؟بؤ ئةوةى دةرةكى ثى بةرين ثيَويستة ششتيَك لةسةرفةلسةى رؤشنطةرى بزانين, كة بةر لةكانت بلاوبؤوةكؤتايةكةشى بةوة طةيشتكة ثشتطيرىتةواوى عةقل بكاودواتريش ثشتطيرى مةزهةبى مادةش بكات بةهؤى ئةو كاريطةريةى كةلة فةلسةفةى ظؤلتيَر و بيكؤن و سثينواز هاتة كايةوة. لةبةرامبةريشدا ئايين و عةقيدة لة ئةوروثا هةلساوة كة ثيَشتر بةرطورزى عةقل دةكةوت . لةثيَناو بةقسةهيَنانى عةقلة بيَطةردةكة بة ثيرؤز دانانى ماددةى بروايةى كوابناغةى هةموو شتيَكى لةبار برد . ثرسيار كردن و وةلامدانةوة لةسةر ئةوةى عةقل رةهاية , ياخود وةك ئةندامةكانى ديكةي مرؤظ سنوردارة هةليَكى طونجاوبو و بؤ رةخنةطرتن و دادطايكردنى ئةو عةقلةى كة فةيلةسوفةكانى رؤشنطةرى لةسةر هةموو شتيَك بةدةسةلاتداريان دانابوو . ئةمةية تيَكةلاوى فةلسةفيانةى كانت بؤ هةلسان بةو دادطايكردنة . بةر لةميش فةيلةسوفة طةورةكانى وةك جؤن لوك و ديظيد هيؤم و جؤرج بركلى ريَطايان بؤ تاقيكردنةوةى عةقل لة ريَطاى فةلسةفةى كانتى ولاكرد . لؤك رايطةياند كةوا سةرجةم مةعريفةكانى لةكاتى لةكاتى تاقيكردنةوةكان بةريَطاى هةستةكان ثيَمان دوطات . هيض شتيَكيش لةعةقل دانيية جطة لةوانةى كة هةست دةيانطوازيَتةوة . لةبةرامبةريشدا عةقل هيض . جطة لة لاثةريةكى سثى لةكاتى لةدايك بوونى مرؤظ كة لة هةموو شتيَك بةتالة تا هةستةكان و ئةزمونةكان دةست بةنوسين و رةشكردنةوة دةكةن . كةواتة بةثيَى ئو دةرئةنجامانةى كةلؤك ئاماذةى ثيَدا, هيض زانياريةكى زطماكى لةناو عةقلدا نية . بةلكو عةقل تةنيا ثشت دةبةستىَ كة هةستةكان ثيَى دةبةخشن . بةواتا شتة ماديية كانن كةكار لةهةستممان دةكةن ,ئيَمةش هيض شتيَك نازانينن جطة لةماددة, هةر ئةمةشة دةبيَتة هؤى قبولكردنى تةواوى مةزهةبى مادى , ضونكة ئةطةر هةستةكان ئامرازى طواستنةوةى بيرو باوةرةكان بن و عةقليش هيض زانيارى ياخود مةعريفةى زطماكى تيَدانةبيَت , ئةوسا عةقل بةزةروورةت لةمادة بيرو بؤضون وةردةطريَت . بةلاَم جؤرج بركلى(1648-1753)ثيَضةوانةى لؤكة , هةروةك دةليَت (ماددة جطة لةويَنةيةك ياخود حالةتيَكى عةقلى زياتر نية).
sarcawa;www.srwshtgardi.kurdblogger.com
لهسهر هێڵ نییه