.
1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) ..
ژمارەی مۆبایل ( 07812539505 ) .
2- بهڕێوهبهری گشتی ( ReKaN ) له ئهوروپا به ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره تهلهفوونی( 00447754007706) .






بابهته گرنگهکانی بهکارهێنانی یانه















ئادابی رۆژوو گرتن
3ـ دوعای كاتی رۆژوو و بهربانگ:
ئیبنو ماجه له عبد اللهی كورِی عهمرهوه ـ خوا لێیان رازی بێت ـ گێرِایهوه كه پێغهمبهرصلی الله علیه وسلم فهرمووی : ( إنَّ لِلصائِمِ عندَ فِطْرِهِ دَعوةً ما تُرَدُّ"(1). وكان عبد اللّه إذا أفطر، يقولُ : اللهُمَّ إنِّي أسْألُكَ بِرَحْمَتِكَ التي وَسِعَتْ كلّ شَيءٍ ، أنْ تَغْفِرْ لِي ) واته : رۆژووهوهان كاتی بهربانگهكهی دوعایهكی ههیه كه بێ وهلآمی خوایی نابێت . ( یهعنی دوعاكهی گیرا دهبێت ) . بۆیه عبد الله كه بهربانگی دهكردهوه دهیفهرموو : خوایه بهو رهحمهت و بهزهییهت كه ههموو شتێكی گرتۆتهوه ، لێم خۆش بیت . حهدیسی سهلماویش ههیه كه پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم له كاتی بهربانگ كردنهوهیدا دهیفهرموو : (ذَهَبَ الظمَأ، وابْتَلَّتْ العُرُوقُ ، وثَبُتَ الأجْرُ، إنْ شاءَ اللّهُ تعالى (2) واته : تینوێتی چوو ، دهمارهكان تهرِ بوونهوه و پاداشتهكهش ان شاء الله نوسراوه . یان دهیفهرموو : اللهُمَّ لَكَ صُمْتُ ، وعَلَى رِزقِكَ أفْطَرْتُ (3) واته : خوایه بۆ تۆ بهرِۆژوو بووم ، و لهسهر رزق و رۆزی تۆش بهربانگم كردهوه . ئیمامی ترمژیش به سهنهدێكی ( حَسَن ) گێرِاوێتیهوه كه پێغهمبهرصلی الله علیه وسلم فهرموویهتی : (ثلاثةٌ لا تُرَدُّ دعوتُهُم ؛ الصَّائِمُ حتى يَفْطُرَ ، والإمامُ العادِلُ ، والمظلومُ (4) واته : سێ كهس دوعایان گیرایه : رۆژووهوان تا بهربانگ دهكاتهوه ، پێشهوای دادپهروهر ، ستهم لێكراو ..
...............................................
(1)ابن ماجه : كتاب الصيام - باب في الصائم لا تُرَدُّ دعوته برقم (1753) ( 1/556) وفي "الزوائد": إسناده صحيح لأن إسحاق بن عبيد اللّه بن الحارث قال النسائي: ليس به بأس. وقال أبو زرعة : ثقة. وذكره ابن حبان في "الثقات" وباقي رجال الإسنادعلى شرط البخاري وهو ضعيف انظر: "الإرواء" (921) .
(2) أبو داود: كتاب الصوم - باب القول عند الإفطار برقم (2357) (2 / 765) ونسبه المنذري للنسائي، والبيهقي : كتاب الصيام - باب ما يقول إذا أفطر (4 / 239) وهو ضعيف، انظر: الارواء ( 921) .
(3) أبو داود: كتاب الصوم - باب القول عند الإفطار، برقم (2358) ( 2/765) والبيهقي: كتاب الصيام - باب ما يقول إذا أفطر (4 / 239) .
(4)الترمذي: كتاب الدعوات - باب في العفو والعافية، برقم (3598) (5 / 578) وقال: هذا حديث حسن. وكتاب صفة الجنة - باب ما جاء في صفة الجنة ونعيمها، برقم (2526) (4/672) وقال فيه: هذا حديث ليس إسناده بذاك القوي، وليس هو عندي بمتصل، وقد روي هذا الحديث بإسناد آخر عن أبي مُدِلَّة، عن أبى هريرة، عن النبي، وابن ماجه: كتاب الصيام _ باب في الصائم لا تردّ دعوته، برقم (1752) (1 / 557 ) وأحمد في "المسند" (445) (2 / 305 (
4ـ خۆگرتنهوه له ههرچی له رۆژوو ناوهشێتهوه :
رۆژوو لهو خواپهرستییه مهزنانهیه كه خاوهنهكهی زۆر له خوای گهوره نزیك دهكاتهوه . بۆیه خوای گهورهش ئاوا لهسهر خهڵكی فهرز كردووه ، وویستوێتی بهو رۆژووه دڵ و دهروونی خهڵكی پێ پارسهنگ كات . وویستوێتی لهسهر خۆ كۆنترۆڵ كردن و خێرخوازی رایان بهێنێت . بۆیه حهتمهن دهبێت رۆژووهوان خۆی له ههموو ههڵس و كهوت و رهفتارێك بگرێتهوه كه رۆژووهكهی پێ لهكهدار بكات ، یان سیرهی خۆی پێ عهیبدار بكات . دهبێ ئهوهنده رۆژووهكهی به پاكی راگرێت تا له تهرازووی چاكهكانیدا كێشێكی ههبێت . بهرهو ئاستی تهقواو پارێزكاری بهرزی كاتهوه . تا مهبهست له رۆژوو فهرز كردنهكه بێته دی: ( يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ )البقرة /187 ..
رۆژوو گرتن ههر خۆگرتنهوه نییه له خواردن و خواردنهوه ، بهڵكو خۆگرتنهوهشه له ههموو ئهوانهی كه خوای گهوره یاساغی كردوون یان بهرههڵستی كردنی كردوون . ئهبوهورهیره ـ خوا لێی رازی بێت ـ دهگێرِێتهوهكه پێغهمبهرصلی الله علیه وسلم فهرمووی: ( ليسَ الصِّيامُ مِن الأكلِ والشُربِ ، إنمَا الصيامُ مِن اللغوِ والرَّفَثِ ، فإنْ سابّكَ أحَدٌ أو جَهِلَ عليكَ ، فَقُلْ : إنِّي صائِمٌ ، إنِّي صائِمٌ (1). رواه ابن خزيمة ، وابن حبان ، والحاكم ، وقال: صحيح على شرط مسلم ) واته : رۆژوو گرتن ههر خۆگرتنهوه له خواردن و خوارنهوه نییه ، بهڵكو خۆگرتنهوهشه له قسهی ههلهق و مهلهق و زۆر بڵێیی ، له سوعبهت و شهرِه قسه ، ئهگهر كهسێك جنێوی پێدایت ، یان رهفتارێكی ناشیرینی جاهیلییانهی بهرامبهرت نواند ، بڵێ من بهرِۆژووم ، من بهرِۆژووم .. دیسان ههر ئهبو هورهیره ـ خوا لێی رازی بێت ـ گێرِایهوه كه پێغهمبهر فهرمووی: ( مَنْ لَمْ يَدَع قَولَ الزُّورِ والعَملَ بهِ ، فَلَيسَ للّهِ حاجةٌ في أنْ يَدَعَ طعامَهُ وشَرابَهُ (2) واته : ئهو كهسهی واز له قسهی درۆو كاری نادروست نههێنێت ، خوا پێویستی بهو نییه واز له خواردن و خواردنهوهكانی بهێنێت .. مهبهست لهوهیه كه مادام دهڵێت لهبهر خاتری خوا رۆژووم گرتووه ، با ههر لهبهر خاتری خواش واز له كارو رهفتاری ناشیرین بهێنێت .. دیسان ههر لهوه هاتووه كه پێغهمبهرصلی الله علیه وسلم فهرموویهتی: ( رُبَّ صائِمٍ ليسَ لَهُ مِنْ صيامِهِ إلا الجوعُ ، ورُبَّ قائِمٍ ليسَ لَهُ مِنْ قيامِهِ ، إلا السَّهَرُ (3). رواه النسائي، وابن ماجه، والحاكم، وقال: صحيح على شرط البخاري ) واته : رۆژووهوانی وا ههیه جگه له برسێتی هیچی تری له رۆچووهكهی بۆ نامێنێتهوه ! ههروهها شهونوێ خوێنی واش ههیه له ههموو شهونوێژهكهی تهنها شهونخوونییهكهی بۆ دهمێنێتهوه .
...........................................
(1)الحاكم: كتاب الصوم - باب من أفطر في رمضان ناسياً، فلا قضاء عليه ولا كفارة (430،431/1) وقال: هذا حديث صحيح على شرط مسلم، ولم يخرجاه. ووافقه الذهبي، والإحسان بترتيب صحيح ابن حبان: كتاب الصوم - باب آداب الصوم، برقم (3470) ( 198/5) صحيح ابن خزيمة : كتاب الصوم - باب النهي عن اللغو في الصيام...، برقم (2) (242/3) (1996) .
(2)البخاري: كتاب الصوم - باب من لم يدع قول الزور(33/3) والترمذي: كتاب الصوم - باب التشديد للغيبة للصائم، برقم (707) (3 / 78) وقال: هذا حديث حسن صحيح. وابن ماجه: كتاب الصيام - باب ما جاء في الغيبة، والرفث للصائم، برقم (1689) (1 / 539)، وأبو داود: كتاب الصوم - باب الغيبة للصائم، برقم (2362)، وأحمد في "المسند" (2 / 452، 505)
(3)الحاكم: كتاب الصوم (1 / 431) وقال: هذا حديث صحيح على شرط البخاري، ولم يخرجاه. ووافقه الذهبي، وابن ماجه: كتاب الصيام - باب ما جاء في الغيبة، والرفث للصائم، برقم (1690) (1 / 539) وفي "الزوائد": إسناده ضعيف، والدارمي: كتاب الصوم - باب في المحافظة على الصَّوْم (2 / 301) ، وأحمد في "المسند" (2 / 441) .
5ـ سیواك :
سیواك كردن بۆ رۆژووهوان شتێكی چاكهو خێره ، به كار هێنانیشی چ له بهیانیاندا بێت یان عهسرو ئێواران هیچ ئیشكالی نییه . ئیمامی ترمژی دهفهرموێ : ئیمامی شافیعی هیچ لاری له بهكار هێنانی سیواك بۆ رۆژووهوان نهبوو ، چ له سهرهتای رۆژدا بێت چ له كۆتایی . بهڵگهش ههیه كه پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم بهرۆژوو بووهو سیواكیشی بهردهوام كردووه . (1)
.......................................
(1)أبو داود : كتاب الصوم - باب السواك للصائم برقم (2364) (2 / 768) والترمذي: كتاب الصوم - باب ما جاء في السواك للصائم برقم (725) (3 / 95) وقال أبو عيسى: حديث حسن. وذكر البخاري في "صحيحه" هذا الحديث معلقاً فى الترجمة، فقال: ويذكر عن عامر بن ربيعة....: كتاب الصوم - باب سواك الرطب، واليابس (3 / 40)، وأحمد في "المسند" (3 / 445) ..
6ـ سهخاوهت و قورئان خوێندن :
سهخاوهت و خێرو خێرات كردن و قورئان خوێندن ههموو كاتێك ههر خێرو چاكهیه ، بهلآم له رهمهزاندا جهخت لێ كراو ترن . ئیمامی بوخاری رهحمهتی له ئیبنو عهبباسهوه ـ خوا لێیان رازی بێت ـ دهگێرِێتهوه كه پێغهمبهر r له ههموو كهس سهخی و خێرهومهندتر بوو ، له رهمهزانیشدا ـ لهو كاتانهی كه دیداری جوبرهئیلی دهبوو ـ له ههموو كاتێكی تری خێرهومهندتر دهبوو . جوبرهئیلیش ههموو شهوێكی رهمهزان دههاته خزمهت پێغهمبهرصلی الله علیه وسلم و قورئانهكهی پێ موراجهعه دهكردهوه . پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم له خێرایی و گشتگیری خێرهومهندێتیدا دهتووت شنه بایهو ههموو كهس دهگرێتهوه . (1) .
.....................................
(1) البخاري: كتاب الصوم - باب أجود ما كان النبي صلى الله عليه وسلم يكون في رمضان(3/33) ومسلم: كتاب الفضائل - باب كان النبي صلى الله عليه وسلم أجود الناس بالخير، من الريح المرسلة برقم (50) (4 / 1803) والنسائي: كتاب الصيام - باب الفضل والجود في شهر رمضان برقم (2095) (4 / 125) وأحمد في "المسند"(363) (1 / 288) .
7ـ زۆر كردنی خواپهرستی له ده رۆژی دوایی رهمهزاندا :
1ـ ئیمامی بوخاری و موسلیم دهگێرِنهوه كه خاتوو عائیشه ـ خوا لێی رازی بێت ـ فهرمووی ( أنَّ النبيَ صلى الله عليه وسلم : كانَ إذا دَخَلَ العَشْرُ الأواخِرِ ، أحْيَى الليلَ ، وأيقَظَ أهْلَهُ ، وشَدَّ المئزَرَ (1) واته : پێغهمبهرصلی الله علیه وسلم كه ده رۆژی كۆتایی رهمهزان دادههات ، شهوانی ( بهشهو نوێژ و پهرستن ) زیندوو دهكردهوهو ماڵ و منداڵی بهخهبهر دێناو پهشتهماڵی لێ توند دهكردهوه ( واته خۆی گورج دهكردهوه تا خۆی بۆ خواپهرستی تهرخان كات ) . له ریوایهتهكهی ئیمامی موسلیمدا هاتووه كه : ( كانَ يَجْتَهِدُ في العَشْرِ الأواخِرِ ، ما لا يَجْتَهِدُ في غَيرِهِ (2) واته : ئهو رهنج و ههوڵهی له ده رۆژی دوایی رهمهزاندا دهیدا له هیچ كاتێكی تریدا نهیدهدا . 2ـ ئیمامی ترمژی له عهلی كورِی ئهبی تالیبهوه ـ خوا لێی رازی بێت ـ دهگێرِێتهوه ( كانَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه وسلمَ يُوِقظُ أهْلَهُ في العَشْرِ الأواخِرِ، ويَرْفَعُ الِمْئزَرَ(3)
واته : كه پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم له ده رۆژی ئاخری رهمهزاندا ماڵ و مناڵی بهخهبهر دههێناو پهشتهماڵی لێ توند دهكردهوه ..
......................................
(1) البخاري: كتاب الصوم - باب فضل العمل في العشر الأواخر من رمضان (3 / 61)، ومسلم: كتاب الاعتكاف - باب الاجتهاد في العشر الأواخر من شهر رمضان، برقم (7) (2 / 832)، وابن ماجه: كتاب الصوم - باب في فضل العشر الأواخر من رمضان، برقم (1768) (1 / 562)، وأبو داود: كتاب الصلاة _ باب في قيام شهر رمضان، برقم (1376) (2 / 105)، والنسائي: كتاب قيام الليل وتطوع النهار - باب الاختلاف على عائشة في إحياء الليل، برقم (1639) (3 / 217، 218)، وأحمد في "المسند" بألفاظ متقاربة (6 / 40، 41، 66 _ 68، 146) . .
(2)مسلم: كتاب الاعتكاف - باب الاجتهاد في العشر الأواخر من شهر رمضان، برقم (8) (2 / 832)، والترمذي: كتاب الصوم - باب مِنْهُ، برقم (796) (2 / 152)، وقال: هذا حديث حسن صحيح غريب، وابن ماجه: كتاب الصيام - باب في فضل العشر الأواخر من شهر رمضان، برقم (1767) (1 / 562)، وأحمد في "المسند" (6 / 82، 123، 256) .
(3)الترمذي بدون لفظة : "ويرفع المئزر": كتاب الصوم - باب منه برقم (795) (3 / 152) وقال المحقق: لم يخرجه من أصحاب الكتب الستة، سوى الترمذي، وأحمد في "المسند" (1 / 98، 128، 133، 137) .
سه رجاوه سايتى دووربين

لهسهر هێڵ نییه







دهستت خۆشبێت برای بهرێزم
بۆ دانانی ئهم بابهته
ههر بژیت

لهسهر هێڵ نییه









زۆر سوپاس بۆ په یامه جوانهکهت دهستی تۆش خۆش بێت بهقوربان
لهسهر هێڵ نییه









dast xosh bet her sarkawtu bit

ئاخۆ ئێستا وهك چۆن من بيرى تۆ ئهکهم
تۆش بير له من ئهکهیتهوهوه؟

لهسهر هێڵ نییه





خوای پهروهردگار پاداشتی خێرت بداتهوه
بهڵام ههندێ فهرموودهی لاوازی تێدایه
که لهدهرفهتێکی تردا دیاریان دهکهم (ان شاء الله )
لهسهر هێڵ نییه









زۆر سوپاس بۆ په یامه جوانهکهتان دهستی ئێوهش خۆش بێت بهقوربان
لهسهر هێڵ نییه







دهستت خۆشبێت کاکه حسێن خوای گهوره پاداشتت بداته وه هاورى به ريز
لهسهر هێڵ نییه









زۆر سوپاس بۆ په یامه جوانهکهت دهستی تۆش خۆش بێت بهقوربان
لهسهر هێڵ نییه