.
1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) ..
ژمارەی مۆبایل ( 07812539505 ) .
2- بهڕێوهبهری گشتی ( ReKaN ) له ئهوروپا به ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره تهلهفوونی( 00447754007706) .






بابهته گرنگهکانی بهکارهێنانی یانه









تكايه يارمةتيم بدةن بيويستم بة رابؤرتة لةسةر ئينتةرنيت
لهسهر هێڵ نییه








فهرموو
ئینتهرنێت زاراوهیهكی لێك دراوه له ئینهروو نێت یهكهمیان بهمانای جیهانی دێ دووهمیشیان بهمانی تۆر ددیت واته تۆری جیهانی باشترین پیناسه بۆ ئینتهر نیت ئهوهیه كهتۆریكی فراوانی كۆمپیوتهره كهچهندههاكۆمپیوتهری لهههمو لایهكهوه بهستۆتهوهده توانی له ههمو لایه كه وه سودی لی ببینی میژویی دروستبونی ئینتهرنیت ده گه ریته وه بۆ ئهوهه ول وكۆ ششهیی كه زانا (پۆ ل باران)دایی لهسالی1964بهلام زۆر بهی سهرچاوه كان له سهر ئه وهكۆكن كه میژوه كهی دهگه ریتهوهبۆ ئهوه تۆره گهورهیی كه (وهزارهتی بهرگری ئهمریكا)دروستی كرد لهریگهی هیلی ته له فۆ نه وه كهبۆ ئا لوگۆری زانیاری له گهل ناوه نده كانی تویژهرهوهیی زانستی یهكه مین تویژهرهوهله شاری لۆس ئهنجلیس له زا نكۆیی(كالیفۆرنیا)به ناویی(Arpanet)تؤرى ئينتةرنيت لة سالي1973 گهشهی پێدراوچهندلایهنێكی ترهاتنهناوپڕۆژهكهوفر� �وانیان كردلهوانه زانكۆیلهندهن لهئینگلتهراوهدهزگای ڕاداری نهرویجی ئهوپرۆژهناونرابه(پرۆژ هی پیكهوهبهستنی تۆرهكان)ئهوتۆرهی لهم پرۆژهیه هاتهكایهوه ناونرا به ئینتهر نێت
مێژووی ئینتهرنێت (بهشی یهك)
سهرهتا:
ڕهنگه بتوانرێت بوترێت كه درووستبوونی ئینتهرنێت له سهرهتاوه، پاشماوهی شهڕی سارد بووه!
سهرهتای ساڵی 1957.
كاتێك كه UDSSR یهكهم سهتهلایتی SPUTNIK دادهنێن ئهمهریكییهكان بهپێویستی دادهنێن كه،
وهڵامی ئهم پێشكهوتنه تهكنهلۆژی و سهربازییه بدهنهوه، بۆیه ڕێكخراوێكی وهك ARPA كه، كورتكراوهی
(Advanced Research Projects agency)یه، لهدایك دهبێت كه، سهر به وهزارهتی بهرگریی USA یه
(Department of Defense, DoD).
ئهركهكانی ئهم ڕێكخراوه پێشخستنی ڕایهڵه و پهیوهندیی ئهلهكترۆنیی ههمهچهشنهیه بۆ پێشخستنی USA له بهربهرهكاندنی
UDSSR دا.
ساڵی 1961.
Leonard Kleinrock ههڵدهسێت به دانانی یهكهم تیۆری دهرباره چۆنێتیی ڕاگواستنی دراوهكان و چۆنێتیی
پهستانی پهڕگه و دراوهكان له پهیوهندییهكاندا.
ساڵی 1962.
J.C.R. Licklider und W. Clark و لهدایكبوونی بیرۆچكهی "Galactic Network" بهبێ بوونی خاڵێك وهك ناوهندێك
بۆ ڕایهڵه.
ساڵی 1964.
"On Distributed Communications" و(Paul Baran (RAND Corporation و بڵاو كردنهوهی بیرۆكهكه كه ، چیتر
پێویست به كۆمپیوتهرێكی گهوره نهبێ وهك ناوهندێك بۆ ڕایهڵه.
ساڵی 1965.
كۆمپیوتهرێكی TX-2 لهگهڵ كۆمپیوتهرێكی Q-32 یهكدا لهڕێی هێڵی تهلهفۆنهوه پهیوهندی دهكهن و بهم
شێوهیه یهكهم تاقیكردنهوهی دوور له تیۆری پهیدا دهبێت.
ساڵی 1966.
Lawrence G. Roberts (MIT) ڕێگه دهگرێته بهر بۆ (ARPA) و بیرۆچكهی پێشخستنی ڕایهڵهكه بهخێرایی
دهخاته بهردهم لێپرسراون كه، له ساڵی 1967 دا بڵاودهكرێتهوه.
ساڵی 1967.
بۆ یهكهمین جار كۆبوونهوهی نێوان دوو كۆمپانیای RAND و NPL (National Physical Laborator ARPA.
ساڵی 1968.
زانكۆی كالیفۆرنیا، لۆس ئهنجلس (UCLA) و ڕێكهوتنیان لهگهڵ (ARPA) دهربارهی "Network Measurement Center".
كۆمپانیای Bolt Beranek ,Newman (BBN) ڕێك دهكهوێت لهگهڵ (ARPA) دهربارهی "Packet Switch ".
كۆمپانیای(NWG) (Network Working Group) له لایهن Steve Crocker درووست دهبێت بۆ ئهوهی پرۆتكۆلی ڕایهڵه
بۆ ARPANET پێش بخات.
ساڵی 1969.
چوار شوێن پێكهوه دهبهسترێنهوه به یارمهتیی AT&T كه هێڵێكی 50kbps دهخاته بهردهستیان و ههروهها
به یارمهتیی كۆمپیوتهرێكی IMPs كه، له لایهن BBN وه تهرخان كرابوو.
شوێنهكان ئهمانه بوون:
UCLA
Stanford Research Institute (SRI)
زانكۆی California و Santa Barbara (USCB)
زانكۆی ئوتا
Steve Crocker كارهكهی (یهكهمین نووسراوی RFC" Request For Comment" ) دهخاته بهردهست.
یهكهمین پاكهتێكی ڕایهڵه له نێوانیاندا:
كاتێك Charley Kline له UCLAهوه ههوڵ دهدات پاكهتێك بۆ SRI بنێرێت سیستهمهكه له كاردهكهوێت
له كاتی نووسینی پیتی G له وشهی Login دا.
ئهمهش پرۆتۆكۆلێكی دهستنووسی ئهوكاتهیه له ڕێكهوتی 29.10.1969
ساڵی 1970.
بڵاوكردنهوهی پرۆتۆكۆلی HOST-HOST له لایهن C.S.Carr،S.Crocker و V.G.Cerf هوه.
كۆمپیوتهرهكانی ARPA له پهیوهندییهكانیاندا (NCP (Network Control Protocol بهكاردێنن.
ساڵی 1971.
15 شوێن پێكهوه بهستراونهتهوه و 23 كۆمپیوتهر له ڕایهڵهكهدا ههن.
شوێنهكانیش ئهمانهن :
UCLA, SRI, UCSB, University of Utah, BBN, MIT, RAND, SDC, Harvard, Lincoln Lab, Stanford, UIU(C), CWRU, CMU, NASA/Ames.
Ray Tomlinson ی سهر به كۆمپانیای BBN پرۆگرامێكی پۆستی ئهلهكترۆنی (E-Mail) دادههێنێت.
ساڵی 1972.
Ray Tomlinson دهستكاریی پرۆگرامی پۆستی ئهلهكترۆنییهكهی دهكات و هێمای @ كه، لهسهر چاپكهرهكهیهتی
وهریدهگرێت و دهڵێ ئهمه واتای له (at) دهگهیهنێت.
ساڵی 1973.
ڕایهڵه پهرهدهسێنێت و ئینتهرنێت به ههندێك وڵاتی دیكهی وهك نهرویچ و بهریتانیا دهگات، بهڵام هێشتا بۆ
تاقیكردنهوهیه.
ساڵی 1974.
Vint Cerf و Bob Kahn یهكهم پرۆتۆكۆلی A Protocol for Packet Network Internetworking كه، لهمهڕ پرۆتۆكۆلی
TCP دهدوا، بڵاو دهكهنهوه.
ساڵی 1975.
یهكهمین لیستهی پۆستی "Mailing list" ی ARPANET دادهنێرت له لایهن Steve Walker بهناوی
(MsgGroup)هوه، John Vittal MSG پێش دهخات و لهم كاتهوه دهتوانرێت وهڵامدانهوه، پیشاندانی پۆستێكی ئهلهكترۆنی و
پهڕگهیهك یان پێدالكاوێك (Attachment)ی به تهواوهتی كاربكهن.
ساڵی 1976.
Elizabeth II له ڕێكهوتی مانگی 2 ی 1976 دا پۆستێكی ئهلهكترۆنی (E-Mail) له ئهمهریكاوه دهنێرێت بۆ ئنگلتهرا.
بهرنامهی UUCP Unix-to-Unix Copy له لایهن AT&T Bell Labors پێشدهخرێت و ساڵێك دوای ئهوه له گهڵ
سیستهمی (Unix) یونكس دا دهخرێته گهڕ.
ساڵی 1977.
(RFC)ی ژماره 733 بڵاو دهكرێتهوه كه، لهمهڕ پۆستی ئهلهكترۆنی دهدوێت.
ساڵی 1978.
پرۆتۆكۆلی TCP له گهڵ IP له یهك جیا دهكرێنهوه.
(RFC)ی ژماره 748 كه، لهمهڕ (TELNET RANDOMLY-LOSE Option) دهدوێت.
ساڵی 1979.
Larry Landweber ههڵدهسێت به ڕێكخستنی كۆبوونهوهیهك له نێوان
ARPA ،(National Science Foundation) NSF، زانكۆی Wisconsin و زۆربهی زۆرز زانایانی كۆمپیوتهری ئهو سهردهمهی
زانكۆكان. ئامانجی كۆبوونهوهكه درووستكردنی مهڵبهندێكی زانستیی كۆمپیوتهربوو.
ARPA بنچینهی ICCB (Internet Configuration Control Board) دادهمزرێنێت.
ساڵی 1981.
(RFC)ی ژماره 801 ی NCP/TCP TRANSITION PLAN بڵاودهكرێتهوه.
ساڵی 1982.
DCA و ARPA بڕیار دهدهن و پرۆتۆكۆلی TCP/IP دهكهن به پرۆتۆكۆلی ههمیشهیی بۆ بهكارهێنان له ARPANET دا.
(RFC)ی ژماره 727 ی EGP (EXTERIOR GATEWAY PROTOCOL) بڵاو دهكرێتهوه.
ساڵی 1983.
له مانگی یهك دا گشت پرۆتۆكۆلهكانی NCP دهگۆڕدرێن بۆ TCP/IP.
ئهڵمانیا و كۆریا دێنه ناو ڕایهڵهوه!
FidoNet له لایهن Tom Jenningsیهوه پێش دهخرێت.
ساڵی 1984.
Paul Mockapetris بیرۆكهی (DNS (Domain Name Systemی له(RFC)ی ژماره 882 و 883 دا بڵاو دهكاتهوه.
internet لهم ساڵهدا له 1024 كۆمپیوتهر پێكهاتووه.
مێژووی ئینتهرنێت (بهشی یهك)
سهرهتا:
ڕهنگه بتوانرێت بوترێت كه درووستبوونی ئینتهرنێت له سهرهتاوه، پاشماوهی شهڕی سارد بووه!
سهرهتای ساڵی 1957.
كاتێك كه UDSSR یهكهم سهتهلایتی SPUTNIK دادهنێن ئهمهریكییهكان بهپێویستی دادهنێن كه،
وهڵامی ئهم پێشكهوتنه تهكنهلۆژی و سهربازییه بدهنهوه، بۆیه ڕێكخراوێكی وهك ARPA كه، كورتكراوهی
(Advanced Research Projects agency)یه، لهدایك دهبێت كه، سهر به وهزارهتی بهرگریی USA یه
(Department of Defense, DoD).
ئهركهكانی ئهم ڕێكخراوه پێشخستنی ڕایهڵه و پهیوهندیی ئهلهكترۆنیی ههمهچهشنهیه بۆ پێشخستنی USA له بهربهرهكاندنی
UDSSR دا.
ساڵی 1961.
Leonard Kleinrock ههڵدهسێت به دانانی یهكهم تیۆری دهرباره چۆنێتیی ڕاگواستنی دراوهكان و چۆنێتیی
پهستانی پهڕگه و دراوهكان له پهیوهندییهكاندا.
ساڵی 1962.
J.C.R. Licklider und W. Clark و لهدایكبوونی بیرۆچكهی "Galactic Network" بهبێ بوونی خاڵێك وهك ناوهندێك
بۆ ڕایهڵه.
ساڵی 1964.
"On Distributed Communications" و(Paul Baran (RAND Corporation و بڵاو كردنهوهی بیرۆكهكه كه ، چیتر
پێویست به كۆمپیوتهرێكی گهوره نهبێ وهك ناوهندێك بۆ ڕایهڵه.
ساڵی 1965.
كۆمپیوتهرێكی TX-2 لهگهڵ كۆمپیوتهرێكی Q-32 یهكدا لهڕێی هێڵی تهلهفۆنهوه پهیوهندی دهكهن و بهم
شێوهیه یهكهم تاقیكردنهوهی دوور له تیۆری پهیدا دهبێت.
ساڵی 1966.
Lawrence G. Roberts (MIT) ڕێگه دهگرێته بهر بۆ (ARPA) و بیرۆچكهی پێشخستنی ڕایهڵهكه بهخێرایی
دهخاته بهردهم لێپرسراون كه، له ساڵی 1967 دا بڵاودهكرێتهوه.
ساڵی 1967.
بۆ یهكهمین جار كۆبوونهوهی نێوان دوو كۆمپانیای RAND و NPL (National Physical Laborator ARPA.
ساڵی 1968.
زانكۆی كالیفۆرنیا، لۆس ئهنجلس (UCLA) و ڕێكهوتنیان لهگهڵ (ARPA) دهربارهی "Network Measurement Center".
كۆمپانیای Bolt Beranek ,Newman (BBN) ڕێك دهكهوێت لهگهڵ (ARPA) دهربارهی "Packet Switch ".
كۆمپانیای(NWG) (Network Working Group) له لایهن Steve Crocker درووست دهبێت بۆ ئهوهی پرۆتكۆلی ڕایهڵه
بۆ ARPANET پێش بخات.
ساڵی 1969.
چوار شوێن پێكهوه دهبهسترێنهوه به یارمهتیی AT&T كه هێڵێكی 50kbps دهخاته بهردهستیان و ههروهها
به یارمهتیی كۆمپیوتهرێكی IMPs كه، له لایهن BBN وه تهرخان كرابوو.
شوێنهكان ئهمانه بوون:
UCLA
Stanford Research Institute (SRI)
زانكۆی California و Santa Barbara (USCB)
زانكۆی ئوتا
Steve Crocker كارهكهی (یهكهمین نووسراوی RFC" Request For Comment" ) دهخاته بهردهست.
یهكهمین پاكهتێكی ڕایهڵه له نێوانیاندا:
كاتێك Charley Kline له UCLAهوه ههوڵ دهدات پاكهتێك بۆ SRI بنێرێت سیستهمهكه له كاردهكهوێت
له كاتی نووسینی پیتی G له وشهی Login دا.
ئهمهش پرۆتۆكۆلێكی دهستنووسی ئهوكاتهیه له ڕێكهوتی 29.10.1969
ساڵی 1970.
بڵاوكردنهوهی پرۆتۆكۆلی HOST-HOST له لایهن C.S.Carr،S.Crocker و V.G.Cerf هوه.
كۆمپیوتهرهكانی ARPA له پهیوهندییهكانیاندا (NCP (Network Control Protocol بهكاردێنن.
ساڵی 1971.
15 شوێن پێكهوه بهستراونهتهوه و 23 كۆمپیوتهر له ڕایهڵهكهدا ههن.
شوێنهكانیش ئهمانهن :
UCLA, SRI, UCSB, University of Utah, BBN, MIT, RAND, SDC, Harvard, Lincoln Lab, Stanford, UIU(C), CWRU, CMU, NASA/Ames.
Ray Tomlinson ی سهر به كۆمپانیای BBN پرۆگرامێكی پۆستی ئهلهكترۆنی (E-Mail) دادههێنێت.
ساڵی 1972.
Ray Tomlinson دهستكاریی پرۆگرامی پۆستی ئهلهكترۆنییهكهی دهكات و هێمای @ كه، لهسهر چاپكهرهكهیهتی
وهریدهگرێت و دهڵێ ئهمه واتای له (at) دهگهیهنێت.
ساڵی 1973.
ڕایهڵه پهرهدهسێنێت و ئینتهرنێت به ههندێك وڵاتی دیكهی وهك نهرویچ و بهریتانیا دهگات، بهڵام هێشتا بۆ
تاقیكردنهوهیه.
ساڵی 1974.
Vint Cerf و Bob Kahn یهكهم پرۆتۆكۆلی A Protocol for Packet Network Internetworking كه، لهمهڕ پرۆتۆكۆلی
TCP دهدوا، بڵاو دهكهنهوه.
ساڵی 1975.
یهكهمین لیستهی پۆستی "Mailing list" ی ARPANET دادهنێرت له لایهن Steve Walker بهناوی
(MsgGroup)هوه، John Vittal MSG پێش دهخات و لهم كاتهوه دهتوانرێت وهڵامدانهوه، پیشاندانی پۆستێكی ئهلهكترۆنی و
پهڕگهیهك یان پێدالكاوێك (Attachment)ی به تهواوهتی كاربكهن.
ساڵی 1976.
Elizabeth II له ڕێكهوتی مانگی 2 ی 1976 دا پۆستێكی ئهلهكترۆنی (E-Mail) له ئهمهریكاوه دهنێرێت بۆ ئنگلتهرا.
بهرنامهی UUCP Unix-to-Unix Copy له لایهن AT&T Bell Labors پێشدهخرێت و ساڵێك دوای ئهوه له گهڵ
سیستهمی (Unix) یونكس دا دهخرێته گهڕ.
ساڵی 1977.
(RFC)ی ژماره 733 بڵاو دهكرێتهوه كه، لهمهڕ پۆستی ئهلهكترۆنی دهدوێت.
ساڵی 1978.
پرۆتۆكۆلی TCP له گهڵ IP له یهك جیا دهكرێنهوه.
(RFC)ی ژماره 748 كه، لهمهڕ (TELNET RANDOMLY-LOSE Option) دهدوێت.
ساڵی 1979.
Larry Landweber ههڵدهسێت به ڕێكخستنی كۆبوونهوهیهك له نێوان
ARPA ،(National Science Foundation) NSF، زانكۆی Wisconsin و زۆربهی زۆرز زانایانی كۆمپیوتهری ئهو سهردهمهی
زانكۆكان. ئامانجی كۆبوونهوهكه درووستكردنی مهڵبهندێكی زانستیی كۆمپیوتهربوو.
ARPA بنچینهی ICCB (Internet Configuration Control Board) دادهمزرێنێت.
ساڵی 1981.
(RFC)ی ژماره 801 ی NCP/TCP TRANSITION PLAN بڵاودهكرێتهوه.
ساڵی 1982.
DCA و ARPA بڕیار دهدهن و پرۆتۆكۆلی TCP/IP دهكهن به پرۆتۆكۆلی ههمیشهیی بۆ بهكارهێنان له ARPANET دا.
(RFC)ی ژماره 727 ی EGP (EXTERIOR GATEWAY PROTOCOL) بڵاو دهكرێتهوه.
ساڵی 1983.
له مانگی یهك دا گشت پرۆتۆكۆلهكانی NCP دهگۆڕدرێن بۆ TCP/IP.
ئهڵمانیا و كۆریا دێنه ناو ڕایهڵهوه!
FidoNet له لایهن Tom Jenningsیهوه پێش دهخرێت.
ساڵی 1984.
Paul Mockapetris بیرۆكهی (DNS (Domain Name Systemی له(RFC)ی ژماره 882 و 883 دا بڵاو دهكاتهوه.
internet لهم ساڵهدا له 1024 كۆمپیوتهر پێكهاتووه.
مێژووی ئینتهرنێت (بهشی یهك)
سهرهتا:
ڕهنگه بتوانرێت بوترێت كه درووستبوونی ئینتهرنێت له سهرهتاوه، پاشماوهی شهڕی سارد بووه!
سهرهتای ساڵی 1957.
كاتێك كه UDSSR یهكهم سهتهلایتی SPUTNIK دادهنێن ئهمهریكییهكان بهپێویستی دادهنێن كه،
وهڵامی ئهم پێشكهوتنه تهكنهلۆژی و سهربازییه بدهنهوه، بۆیه ڕێكخراوێكی وهك ARPA كه، كورتكراوهی
(Advanced Research Projects agency)یه، لهدایك دهبێت كه، سهر به وهزارهتی بهرگریی USA یه
(Department of Defense, DoD).
ئهركهكانی ئهم ڕێكخراوه پێشخستنی ڕایهڵه و پهیوهندیی ئهلهكترۆنیی ههمهچهشنهیه بۆ پێشخستنی USA له بهربهرهكاندنی
UDSSR دا.
ساڵی 1961.
Leonard Kleinrock ههڵدهسێت به دانانی یهكهم تیۆری دهرباره چۆنێتیی ڕاگواستنی دراوهكان و چۆنێتیی
پهستانی پهڕگه و دراوهكان له پهیوهندییهكاندا.
ساڵی 1962.
J.C.R. Licklider und W. Clark و لهدایكبوونی بیرۆچكهی "Galactic Network" بهبێ بوونی خاڵێك وهك ناوهندێك
بۆ ڕایهڵه.
ساڵی 1964.
"On Distributed Communications" و(Paul Baran (RAND Corporation و بڵاو كردنهوهی بیرۆكهكه كه ، چیتر
پێویست به كۆمپیوتهرێكی گهوره نهبێ وهك ناوهندێك بۆ ڕایهڵه.
ساڵی 1965.
كۆمپیوتهرێكی TX-2 لهگهڵ كۆمپیوتهرێكی Q-32 یهكدا لهڕێی هێڵی تهلهفۆنهوه پهیوهندی دهكهن و بهم
شێوهیه یهكهم تاقیكردنهوهی دوور له تیۆری پهیدا دهبێت.
ساڵی 1966.
Lawrence G. Roberts (MIT) ڕێگه دهگرێته بهر بۆ (ARPA) و بیرۆچكهی پێشخستنی ڕایهڵهكه بهخێرایی
دهخاته بهردهم لێپرسراون كه، له ساڵی 1967 دا بڵاودهكرێتهوه.
ساڵی 1967.
بۆ یهكهمین جار كۆبوونهوهی نێوان دوو كۆمپانیای RAND و NPL (National Physical Laborator ARPA.
ساڵی 1968.
زانكۆی كالیفۆرنیا، لۆس ئهنجلس (UCLA) و ڕێكهوتنیان لهگهڵ (ARPA) دهربارهی "Network Measurement Center".
كۆمپانیای Bolt Beranek ,Newman (BBN) ڕێك دهكهوێت لهگهڵ (ARPA) دهربارهی "Packet Switch ".
كۆمپانیای(NWG) (Network Working Group) له لایهن Steve Crocker درووست دهبێت بۆ ئهوهی پرۆتكۆلی ڕایهڵه
بۆ ARPANET پێش بخات.
ساڵی 1969.
چوار شوێن پێكهوه دهبهسترێنهوه به یارمهتیی AT&T كه هێڵێكی 50kbps دهخاته بهردهستیان و ههروهها
به یارمهتیی كۆمپیوتهرێكی IMPs كه، له لایهن BBN وه تهرخان كرابوو.
شوێنهكان ئهمانه بوون:
UCLA
Stanford Research Institute (SRI)
زانكۆی California و Santa Barbara (USCB)
زانكۆی ئوتا
Steve Crocker كارهكهی (یهكهمین نووسراوی RFC" Request For Comment" ) دهخاته بهردهست.
یهكهمین پاكهتێكی ڕایهڵه له نێوانیاندا:
كاتێك Charley Kline له UCLAهوه ههوڵ دهدات پاكهتێك بۆ SRI بنێرێت سیستهمهكه له كاردهكهوێت
له كاتی نووسینی پیتی G له وشهی Login دا.
ئهمهش پرۆتۆكۆلێكی دهستنووسی ئهوكاتهیه له ڕێكهوتی 29.10.1969
ساڵی 1970.
بڵاوكردنهوهی پرۆتۆكۆلی HOST-HOST له لایهن C.S.Carr،S.Crocker و V.G.Cerf هوه.
كۆمپیوتهرهكانی ARPA له پهیوهندییهكانیاندا (NCP (Network Control Protocol بهكاردێنن.
ساڵی 1971.
15 شوێن پێكهوه بهستراونهتهوه و 23 كۆمپیوتهر له ڕایهڵهكهدا ههن.
شوێنهكانیش ئهمانهن :
UCLA, SRI, UCSB, University of Utah, BBN, MIT, RAND, SDC, Harvard, Lincoln Lab, Stanford, UIU(C), CWRU, CMU, NASA/Ames.
Ray Tomlinson ی سهر به كۆمپانیای BBN پرۆگرامێكی پۆستی ئهلهكترۆنی (E-Mail) دادههێنێت.
ساڵی 1972.
Ray Tomlinson دهستكاریی پرۆگرامی پۆستی ئهلهكترۆنییهكهی دهكات و هێمای @ كه، لهسهر چاپكهرهكهیهتی
وهریدهگرێت و دهڵێ ئهمه واتای له (at) دهگهیهنێت.
ساڵی 1973.
ڕایهڵه پهرهدهسێنێت و ئینتهرنێت به ههندێك وڵاتی دیكهی وهك نهرویچ و بهریتانیا دهگات، بهڵام هێشتا بۆ
تاقیكردنهوهیه.
ساڵی 1974.
Vint Cerf و Bob Kahn یهكهم پرۆتۆكۆلی A Protocol for Packet Network Internetworking كه، لهمهڕ پرۆتۆكۆلی
TCP دهدوا، بڵاو دهكهنهوه.
ساڵی 1975.
یهكهمین لیستهی پۆستی "Mailing list" ی ARPANET دادهنێرت له لایهن Steve Walker بهناوی
(MsgGroup)هوه، John Vittal MSG پێش دهخات و لهم كاتهوه دهتوانرێت وهڵامدانهوه، پیشاندانی پۆستێكی ئهلهكترۆنی و
پهڕگهیهك یان پێدالكاوێك (Attachment)ی به تهواوهتی كاربكهن.
ساڵی 1976.
Elizabeth II له ڕێكهوتی مانگی 2 ی 1976 دا پۆستێكی ئهلهكترۆنی (E-Mail) له ئهمهریكاوه دهنێرێت بۆ ئنگلتهرا.
بهرنامهی UUCP Unix-to-Unix Copy له لایهن AT&T Bell Labors پێشدهخرێت و ساڵێك دوای ئهوه له گهڵ
سیستهمی (Unix) یونكس دا دهخرێته گهڕ.
ساڵی 1977.
(RFC)ی ژماره 733 بڵاو دهكرێتهوه كه، لهمهڕ پۆستی ئهلهكترۆنی دهدوێت.
ساڵی 1978.
پرۆتۆكۆلی TCP له گهڵ IP له یهك جیا دهكرێنهوه.
(RFC)ی ژماره 748 كه، لهمهڕ (TELNET RANDOMLY-LOSE Option) دهدوێت.
ساڵی 1979.
Larry Landweber ههڵدهسێت به ڕێكخستنی كۆبوونهوهیهك له نێوان
ARPA ،(National Science Foundation) NSF، زانكۆی Wisconsin و زۆربهی زۆرز زانایانی كۆمپیوتهری ئهو سهردهمهی
زانكۆكان. ئامانجی كۆبوونهوهكه درووستكردنی مهڵبهندێكی زانستیی كۆمپیوتهربوو.
ARPA بنچینهی ICCB (Internet Configuration Control Board) دادهمزرێنێت.
ساڵی 1981.
(RFC)ی ژماره 801 ی NCP/TCP TRANSITION PLAN بڵاودهكرێتهوه.
ساڵی 1982.
DCA و ARPA بڕیار دهدهن و پرۆتۆكۆلی TCP/IP دهكهن به پرۆتۆكۆلی ههمیشهیی بۆ بهكارهێنان له ARPANET دا.
(RFC)ی ژماره 727 ی EGP (EXTERIOR GATEWAY PROTOCOL) بڵاو دهكرێتهوه.
ساڵی 1983.
له مانگی یهك دا گشت پرۆتۆكۆلهكانی NCP دهگۆڕدرێن بۆ TCP/IP.
ئهڵمانیا و كۆریا دێنه ناو ڕایهڵهوه!
FidoNet له لایهن Tom Jenningsیهوه پێش دهخرێت.
ساڵی 1984.
Paul Mockapetris بیرۆكهی (DNS (Domain Name Systemی له(RFC)ی ژماره 882 و 883 دا بڵاو دهكاتهوه.
internet لهم ساڵهدا له 1024 كۆمپیوتهر پێكهاتووه.
مێژووی ئینتهرنێت (بهشی دوو)
ساڵی 1985.
SRI (Stanford Research Institute) ئهركیDNS NIC تۆماركردن دهگرێته ئهستۆی خۆی.
RFC ی ژماره 968 بڵاو دهكرێتهوه.
ساڵی 1986.
درووستبوونی NFSNET وNFS پێنج ناوهندی كۆمپیوتهریی دادهمزرێنێت ناوهندهكانیش ئهمانه بوون:
JVNC @ Princeton, PSC @ Pittsburgh, SDSC @ UCSD, NCSA @ UIUC, Theory Center @ Cornell .
درووستبوونی (IETF ( Internet Engineering Task Force و (Internet Research Task Force) IRTF.
پێشخستنی پرۆتۆكۆلی (NNTP (Network News Transfer Protocol.
ساڵی 1987.
NSF و ڕێكهوتننامهی بهڕێوهبردنی NSFNET له لایهن Merit Network Inc هوه.
Merit, IBM و MCI به ههرسێكیان ANS دادهمهزرێنن.
ژمارهی كۆمپیوتهرهكان (Host)ی ئینتهرنێت دهگاته 10000.
ژمارهی كۆمپیێتهرهكان(Host)ی BITNET دهگاته 1000.
ساڵی 1988.
له 02.09.88 دا ڤایرۆسێك به ناوی Internet-Worm زۆربهی ڕایهڵهكه تووشی ئهم كرمه دهكات.
CERT (Computer Emergency Response Team) له لایهن DARPA وه دادهمزرێت.
بڕبڕهی تۆڕی NFSNET دهكرێت به T1 (1.544Mbps).
California Education and Research Federation Network له لایهن Susan Estrada هوه دهكرێتهوه.
IANA (Internet Assigned Numbers Authority) له مانگی 12 دا لهدایك دهبێت.
Jarkko Oikarinen به سهركهوتوویی ( Internet Relay Chat ) پێش دهخات.
ساڵی 1989.
ژمارهی كۆمپیوتهرهكان (Host)ی ئینتهرنێت دهگاته 100000.
RIPE ( Reseaux IP Europeens) له لایهن ئهورووپییهكانهوه درووست دهكرێت.
CREN (Corporation for Research and Education Networking ) دادهمهزرێت.
له ئوسترالیا له لایهن AVCC وSCIRO هوه، AARNET (Australien Academic Research Network) دادهمهزرێت.
RFC ی ژماره 1121ی Act One - The Poems بڵاو دهكرێتهوه.
RFC ی ژماره 1097 ی TELNET SUBLIMINAL-MESSAGE Option بڵاو دهكرێتهوه.
ساڵی 1990.
ARPANET نامێنێت.
EFF ( (Electronic Frontier FoundationMitch Kapor دادهمزرێنێت.
RFC ی ژماره 1149 سهبارهت به A Standard for the Transmission of IP Datagrams on Avian Carriers بڵاودهكرێتهوه.
RFC ی ژماره 1178 سهبارهت به Choosing a Name for Your Computer بڵاودهكرێتهوه.
ئهم وڵاتانه له تۆڕی NSFNET دا بهشدارن:
ئهرجهنتین (AR)، نهمسا(AT)، بهلجیكا(BE)، بهرازیل(BR)، چیلی(CL)، یۆنان(GR)، هندستان(IN)، ئێرلهند(IE)، كۆریا(KR)، ئسپانیا(ES)،
سویسرا(CH).
ساڵی 1991.
Brewster Kahle و دۆزینهوهی بیرۆكهیWide Area Information Servers) WAIS).
Philip Zimmermann بیرۆكهی PGP (Pretty Good Privacy) بڵاودهكاتهوه.
بڕبڕهی تۆڕی NSFNET بههێزتر دهكرێت بۆ T3 (44.736Mbps).
RFC ی ژماره 1216 سهبارهت به Gigabit Network Economics and Paradigm Shifts بڵاودهكرێتهوه.
RFC ی ژماره 1217 سهبارهت به Momo from the Consortium for Slow Commotion Research بڵاودهكرێتهوه.
ئهم وڵاتانهش له تۆڕی NSFNET دا بهشدارن:
كرواتیا(HR)، چیك (CZ)، هۆنگ كۆنگ (HK)، ههنگاریا (HU)، پۆڵهند (PL)، پۆرتوگال (PT)، سینگاپور (SG)، باشوری ئهفهریقا (ZA)،
تایوان (TW)، تونس (TN).
ساڵی 1992.
Internet Society) ISOC) له مانگی 1 دا، دادهمزرێت.
ژمارهی ڕاژهكارهكانی ئینتهرنێت دهگاته 1,000,000.
RIPE NCC ( Network Coordination Center ) له مانگی 4ی ئهو ساڵهدا له دایك دهبێت.
زانكۆی Veronica یهكهمین گهڕۆكی وێب دههێننه كایهوه.
RFC ی ژماره 1300 سهبارهت به rances of Things Past بڵاودهكرێتهوه.
RFC ی ژماره 1313 سهبارهت به Today's Programming for KRFC AM 1313 - Internet Talk Radio بڵاودهكرێتهوه.
ساڵی 1993.
دامهزراندنی InterNIC له لایهن NSF هوه.
RFC ی ژماره 1437 سهبارهت به The Extension of MIME Content-Types to a New Medium بڵاودهكرێتهوه.
RFC ی ژماره 1438 سهبارهت به (SOBs) IETF Statements of Boredom بڵاودهكرێتهوه.
كۆتایی

لهسهر هێڵ نییه



زؤر سوباس بةساقة
لهسهر هێڵ نییه








لهدۆعای خیر بیبهشم مهكه بهقوربان
لهسهر هێڵ نییه